Featured post

[*Editorial #6]

ITT06-EXOF

EDITORIAL #6

Περιοδικό

Ιστορία της Τέχνης

 

Εάν κάποιος επιχειρούσε να εντοπίσει από τη σκοπιά της ιστορίας της τέχνης τι σημαντικό συνέβη στην Ελλάδα τους τελευταίους μήνες, σίγουρα θα προσέκρουε στη documenta 14. H διεθνής έκθεση η οποία επαναλαμβάνεται κάθε πέντε χρόνια στο Κάσσελ αποφάσισε για την παρούσα διοργάνωση να «μάθει από την Αθήνα» (αν και οι υπεύθυνοι του θεσμού, Έλληνες και μη, έδωσαν την αναμενόμενη απάντηση: τελικώς δεν έμαθαν τίποτε), οργανώνοντας πρώτα μια σειρά δράσεων (κυρίως ομιλίες) και, τελικώς, εκθέτοντας έργα στην ελληνική πρωτεύουσα σε 40 επιλεγμένους χώρους.

Μια τέτοια παραδοχή εγείρει αμέσως ορισμένες αντιρρήσεις. Ό,τι συνδέεται (σημαντικό ή μη) από «ελληνική» άποψη, με την documenta 14, αφορά την πρωτεύουσα της Ελλάδας, όχι απαραιτήτως ολόκληρη τη χώρα. Ωστόσο, εδώ κομίζει κανείς γλαύκα εις Αθήνας (για να επιταθεί το λογοπαίγνιο με οπτικούς όρους: μια γλαυξ είναι το έμβλημα της documenta 14). Ίσως δεν έχει υπογραμμισθεί ιδιαίτερα αλλά η ιστορία της τέχνης είναι, εν πολλοίς, μια ιστορία όσων ‒περί τέχνης‒ συμβαίνουν μόνο στις μεγάλες πόλεις (συχνότατα στις πρωτεύουσες) -στη Φλωρεντία της Αναγέννησης, στη Ρώμη του μπαρόκ, στο Παρίσι του 19ου αιώνα, στη Νέα Υόρκη του μεταπολέμου. Αυτή την πραγματικότητα επιχείρησε εν μέρει να ανατρέψει το 1955 η επιλογή του Κάσελ, μιας πόλης 200.000 κατοίκων, ως έδρας της documenta. Από μιαν άλλη άποψη ωστόσο, αυτή η εποικοδομητική επιλογή μπορεί να ιδωθεί και ως μια παράδοξη αλληλουχία καταστροφών.

Εάν στο Μόναχο υλοποιήθηκε από τους εθνικοσοσιαλιστές η καταστροφή της πρωτοπορίας μέσω της πρώτης έκθεσης εκφυλισμένης τέχνης το 1937, ο βίαια ανεσταλμένος καλλιτεχνικός πειραματισμός επρόκειτο να αναγεννηθεί στο κατεστραμμένο από τους βομβαρδισμούς των συμμάχων επαρχιακό Κάσελ: δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η ίδρυση της documenta, που σύντομα επρόκειτο να αναδειχθεί σε παγκόσμιο βαρόμετρο των εξελίξεων της πλέον προηγμένης τέχνης της εποχής μας, εδράζεται στην παραδοχή μιας ενοχής και επιδιώκει μιαν ανάνηψη (ίσως τίποτε πιο φυσικό για μια χώρα προτεσταντών όπως η Γερμανία).

Έδρα της documenta αποτέλεσε το ανηλεώς βομβαρδισμένο Fridericianum. Το κτήριο οικοδομήθηκε ως ένα από τα πρώτα δημόσια μουσεία στην Ευρώπη από τον χωροδεσπότη (Landgraf) της Έσσης Φρειδερίκο Β′ (10 χρόνια πριν από τη γαλλική επανάσταση) με τα χρήματα που αποκόμισε από την πώληση περίπου 19.000 εσιανών (Hessians) μισθοφόρων στον βασιλέα της Αγγλίας. Οι μισθοφόροι ‒οι περισσότεροι άνεργοι και άκληροι, αρκετοί στρατολογημένοι διά της βίας‒ σφαγιάστηκαν στο όνομα της μεγάλης Βρετανίας στα εδάφη του Νέου Κόσμου καθώς χρησιμοποιήθηκαν, ατελέσφορα, για την καταστολή του αμερικανικού πολέμου της ανεξαρτησίας. Να ενταχθεί άραγε σε αυτή τη συλλογιστική του ολέθρου, η επιλογή της ημικατεστραμμένης από τη λεγόμενη «κρίση» Αθήνας, ως κεντρικού σημείου αναφοράς (για κάποιους βεβαίως μήνες) στον παγκόσμιο χάρτη της σύγχρονης τέχνης; Όποια απάντηση κι εάν δώσει κανείς σε αυτό το ερώτημα, υπάρχει κάτι που δεν πρέπει να ξεχνάμε. Πέρα από το συμβολικό ενδιαφέρον του, το δίπολο ενοχή / ανάνηψη ‒ καταστροφή / ανοικοδόμηση, εδράζεται πάντοτε σε πραγματικές ιστορικές περιστάσεις.

Στη δεκαετία του 1950 η κατεστραμμένη Γερμανία όφειλε, για να επιβιώσει, να υποστηρίξει με κάθε τρόπο την ανοικοδόμησή της ως φιλελεύθερο ευρωπαϊκό κράτος˙ σε αυτή την προοπτική εντάσσεται αναμφίβολα η ίδρυση της documenta. Στη δεκαετία μας, είναι άραγε από το ενοχικό καθεστώς του οικονομικού δημίου που επιχειρεί να ανανήψει η Γερμανία μέσω της αποδοχής της Ελλάδας ως ισότιμου, έστω πολιτιστικού, εταίρου στο περιβάλλον της εμφανώς πλέον κατεστραμμένης ευρωπαϊκής ιδέας (μιας και από τον καιρό του πάπα Πίου Β′ και του Pierfrancesco Giambullari, η ενωμένη Ευρώπη υπήρξε μόνο ως ιδέα, ποτέ ως πραγματικότητα); Η παρουσία για τα εγκαίνια στην Αθήνα του ανώτατου πολιτειακού εκπροσώπου της Γερμανίας μοιάζει να το υποδεικνύει.

Εάν αυτό είναι το ζητούμενο, δεν είναι βέβαιο ότι ο στόχος θα επιτευχθεί μέσω της documenta. Σίγουρο πάντως είναι ότι ούτε η Ἑλλάδα πρόκειται έτσι να ανακάμψει οικονομικά. Οι αμοιβές των νεαρών «επιτηρητών» (invigilators) μέσω εταιρείας ενοικίασης εργαζομένων για μερικούς μήνες ‒στο πλαίσιο μιας διοργάνωσης η οποία ενεργοποίησε μια άνευ προηγουμένου αντικαπιταλιστική ρητορική[1], υπό την αιγίδα του Δήμου Αθηναίων‒ και το συνάλλαγμα των κοσμοπολιτών οπαδών του πολιτιστικού τουρισμού δεν μπορούν βεβαίως ούτε να αυξήσουν την απασχόληση ούτε να αντιμετωπίσουν το δυσβάσταχτο ελληνικό χρέος, παρά τον ενθουσιασμό όσων, εντός και εκτός Ελλάδας, ασχολούνται επαγγελματικά με τη νέα «βιομηχανία της δημιουργικότητας», άξιο κληρονόμο της πολιτιστικής βιομηχανίας. Και φυσικά, ουδέποτε τέθηκε τέτοιος στόχος. Μήπως όμως η ελληνική, έστω, τέχνη θα προβληθεί μέσω, ας πούμε, της παρουσίας της συλλογής του ΕΜΣΤ στον κεντρικό εκθεσιακό χώρο του Κάσελ, το Fridericianum, από το καλοκαίρι 2017; O χρόνος θα το δείξει.

Όμως πέρα από όλα αυτά ‒ή μάλλον, μαζί με όλα αυτά‒ η documenta είναι μια έκθεση τέχνης. Η παρουσία της στην Αθήνα είναι μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για να δει κανείς επί τόπου (στο ΕΜΣΤ, στην ΑΣΚΤ, στο Μπενάκη της Πειραιώς, στο Ωδείο Αθηνών και αλλού) τι τάσεις υποστηρίζει σήμερα η documenta και πώς χαρτογραφεί την τέχνη αιχμής της εποχής μας˙ να κατανοήσει δηλαδή πώς συνδέονται σήμερα ‒ιστορικά‒ ο ανθρωπολογικός εξωτισμός με αναβιώσεις του σοσιαλιστικού ρεαλισμού, οι επαναπροσεγγίσεις του ανθρώπινου σώματος με ορισμένες στοιχειώδεις εκδοχές της ζωγραφικής, η αφήγηση προσωπικών ιστοριών με τα διάσπαρτα υπολείμματα μιας τρέχουσας, καθημερινής δραστηριότητας -για να αναφερθούμε σε ορισμένες μόνο έννοιες που μοιάζει να βρίσκονται στον πυρήνα των εκθέσεων της documenta 14 στην Αθήνα. Μετά τα εγκαίνια της έκθεσης και του Κάσελ, το ζήτημα θα αντιμετωπισθεί εκτενέστερα μέσα από τις σελίδες του επόμενου τεύχους του περιοδικού.

Μα είναι άραγε δυνατόν τόσο πρόσφατες τάσεις να απασχολούν ένα περιοδικό ιστορίας της τέχνης; Είναι ένα ακόμη ερώτημα που μπορεί να εγερθεί πάραυτα, ειδικά στην Ελλάδα όπου, για πολλούς, η σύγχρονη τέχνη αποτελεί αντικείμενο της ‒δυστυχώς σήμερα σχεδόν ανύπαρκτης‒ τεχνοκριτικής, όχι της ιστορίας. Για να απαντηθεί αυτό το ερώτημα θα μπορούσαμε ίσως ‒καταληκτικά‒ να αναφερθούμε στην πρόσφατη, σχεδόν ταυτόχρονη, απώλεια τριών καλλιτεχνών που τυχαίνει να γεννήθηκαν στην Ελλάδα: του Δημήτρη Μυταρά (1934-2017), του Γιάννη Βαλαβανιδη (1939-2017) και του Γιάννη Κουνέλλη (1936-2017). Είναι αναμφίβολο ότι μόνο το έργο του τελευταίου έχει μελετηθεί συστηματικά στο πλαίσιο της ιστορίας της τέχνης. Και τούτο επειδή ο Γιάννης Κουνέλλης δραστηριοποιήθηκε κυρίως εκτός Ελλάδας σε ένα περιβάλλον όπου, εκτός των άλλων, η ιστορική αποτίμηση του σύγχρονου θεωρείται απολύτως θεμιτή. Δεν οφείλουμε άραγε να πράττουμε το ίδιο απέναντι σε όσους δημιουργούν σε μεγαλύτερη εγγύτητα με εμάς, όχι μόνο στον οικείο μας χρόνο αλλά και στον οικείο μας χώρο; Να αντιμετωπίζουμε, στο πεδίο της τέχνης, και το παρόν ως ιστορία: να τι έχουμε εντέλει να μάθουμε εμείς, εδώ, από την documenta.

 

Νίκος Δασκαλοθανάσης

[1] Για τις συνθήκες πρόσληψης και αμοιβής των εργαζομένων στη διοργάνωση της Αθήνας βλ. την καταγγελία της «Πρωτοβουλίας εργαζομένων στην documenta 14» στη διεύθυνση http://tvxs.gr/news/ellada/kataggelia-ergazomenon-sti-documenta-14-learning-athens-onoma-kai-pragma?utm_source=FacebookE&utm_campaign=userBaseE&utm_medium=225848 (πρόσβαση: 21/4/2017). Για την απάντηση των υπεύθυνων της documenta 14 ‒που, κατά τη γνώμη μου, όχι μόνο δεν αντικρούει αλλά επί της ουσίας επιβεβαιώνει τις καταγγελίες των εργαζομένων‒ βλ. http://www.hitandrun.gr/ti-apanta-documenta-stis-katangelies-ergazomenon-gia-aparadektes-ergasiakes-sinthikes/ (πρόσβαση: 30/4/2017). Για την ανταπάντηση των εργαζομένων βλ. http://krisseis.blogspot.gr/2017/05/documenta-14.html (πρόσβαση: 14/5/2017).

 

 

Advertisements
Featured post

*Κήπος Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων, Πέμπτη 22 Ιουνίου 2017 // τεύχος #6

Ευχαριστούμε όλους -ιδιαιτέρως τον Παναγιώτη Τουρνικιώτη, καθηγητή ΕΜΠ και την Ελεονώρα Βρατσκίδου, μεταδιδακτορική ερευνήτρια Technische Universität Berlin- για την παρουσία και τη συμμετοχή στην εκδήλωση-συζήτηση με θέμα Λαϊκή και λόγια τέχνη: πεδίο διαλόγου για την ιστορία της τέχνης; το βράδυ της Πέμπτης 22 Ιουνίου στον κήπο του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων.

To νέο τεύχος του περιοδικού βρίσκεται στα σημεία πώλησης από τις 20 Ιουνίου 2017.

Featured post

ΤΕΥΧΟΣ #6 ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2017

ITT06-EXOF

Το περιοδικό Ιστορία της τέχνης -το μοναδικό στη χώρα μας περιοδικό ακαδημαϊκού και ερευνητικού προσανατολισμού με εξειδίκευση στην ιστορία και τη θεωρία της τέχνης από την Αναγέννηση έως τις μέρες μας- φτάνει στο έκτο τεύχος του (Καλοκαίρι 2017). Πεδίο ανεξάρτητου επιστημονικού διαλόγου, απευθύνεται ταυτοχρόνως και στο συνεχώς αυξανόμενο κοινό των φιλότεχνων, στους φοιτητές, στους καλλιτέχνες, στους συλλέκτες, στους επαγγελματίες του χώρου (επιμελητές μουσείων, χώρων τέχνης, πολιτιστικών φορέων και ιδρυμάτων) και γενικότερα σε όλους εκείνους που επιθυμούν να προσεγγίσουν τα καλλιτεχνικά φαινόμενα με έναν έγκυρο και ουσιαστικό τρόπο αλλά και να ενημερωθούν κριτικά για τις νέες εκδόσεις, τις επιστημονικές και καλλιτεχνικές εκδηλώσεις, τις εκθέσεις και τα συνέδρια που πραγματοποιούνται εντός και εκτός Ελλάδας.

Στο τεύχος #6, όπου δίνεται έμφαση στην ιστορία της νεοελληνικής τέχνης αλλά και στη σχέση λαϊκής και μοντέρνας καλλιτεχνικής έκφρασης, περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, ένα άρθρο για τις αυτοπροσωπογραφίες της Θάλειας Φλωρά Καραβία, μιας από τις πιο σημαντικές Ελληνίδες ζωγράφους, οι «Αφορισμοί» του Έλληνα «εξπρεσιονιστή» Γιώργου Μπουζιάνη, το καταστατικό της Ελληνικής Καλλιτεχνικής Εταιρείας εν Ρώμη (1865), ένα κείμενο για το περίφημο σπίτι του χτίστη Ροδάκη στην Αίγινα, σημείο αναφοράς για πολλούς αρχιτέκτονες, Έλληνες και μη, ως προεικόνιση των αιτημάτων της μοντέρνας αρχιτεκτονικής καθώς και μια εκτενής έρευνα σχετικά με την υποδοχή του έργου του Θεόφιλου στην Ευρώπη (και τους μύθους που τη συνοδεύουν). Σε αυτό το πλαίσιο εξετάζεται και η πορεία του γερμανικού κινήματος εφαρμοσμένων τεχνών στις αρχές του 20ού αιώνα που συνδέεται με ό,τι θα μπορούσε να αποκληθεί «κρίση της διανοητικής εργασίας». Στο παρόν τεύχος επίσης, μεταφράζεται για πρώτη φορά ένα από τα πλέον αντιπροσωπευτικά κείμενα του κορυφαίου των εικονολόγων Erwin Panofsky, με τίτλο «H προσωπογραφία των Arnolfini» του Jan van Eyck, που αφορά έναν από τους πλέον πολυσυζητημένους ‒και μυστηριώδεις‒ πίνακες της δυτικής παράδοσης, συνεχίζεται η δημοσίευση του δεύτερου και τρίτου από τα περίφημα Προοίμια των Βίων του Giorgio Vasari, ενώ μεταφράζεται, για πρώτη επίσης φορά, η ανάλυση από τον κοινωνικό στοχαστή Pierre-Joseph Proudhon του έργου Οι λατόμοι του Courbet, παράλληλα με την απόφαση του Στρατοδικείου των Βερσαλλιών για την καταδίκη του ζωγράφου εξαιτίας της δράσης του στην παρισινή Κομμούνα του 1871. Φυσικά, η κριτική παρουσίαση σημαντικών εκθέσεων και η βιβλιοκριτική αποτελούν, σε ιδιαίτερη έκταση αυτή τη φορά, ένα από τα πλέον σημαντικά τμήματα του περιοδικού.

[Το τεύχος #6 θα βρίσκεται στα σημεία πώλησης από τις 20 Ιουνίου 2017.]

Featured post

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ #6

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ #6

Περιοδικό

Ιστορία της Τέχνης

 

CORPUS

Παναγιώτης Τουρνικιώτης, καθηγητής θεωρίας της αρχιτεκτονικής, ΕΜΠ

«Τόπος-άτοπος: από τον Ροδάκη έως το Team 10. Η αρχιτεκτονική εκλογίκευση του πρωτόγονου ως μοντέρνου και ως κριτική του μοντέρνου»

Νίκος Πεγιούδης, διδάκτωρ ιστορίας της τέχνης, University College London

«Η κρίση της διανοητικής εργασίας και το γερμανικό κίνημα εφαρμοσμένων τεχνών στις αρχές του 20ού αιώνα»

Eλεονώρα Βρατσκίδου, μεταδιδακτορική ερευνήτρια ιστορίας της τέχνης, Alexander von Humboldt Stiftung ‒ Technische Universität Berlin

«O Θεόφιλος στην Ευρώπη: ιστορία δυο εκθέσεων και μιας παρ’ ολίγον»

Δέσποινα Τσούργιαννη, διδάκτωρ ιστορίας της τέχνης, ΕΚΠΑ

«Η φιλαρέσκεια απεπνίγη διά να εξαρθή η τέχνη: οι αυτοπροσωπογραφίες της Θάλειας Φλωρά Καραβία»

 

TRANSLATIO

Erwin Panofsky

«H προσωπογραφία των Arnolfini του Jan van Eyck»

Μετάφραση: Μαρίνα Παππά, Master 2 Histoire de l’ Art, Université de Paris 1 Panthéon Sorbonne

 

ΠΗΓΕΣ / ΤΕΚΜΗΡΙΑ [Σε αυτό το τμήμα του περιοδικού δημοσιεύονται γραπτά τεκμήρια, εκδομένα ή ανέκδοτα, που υπέχουν θέση πρωτότυπης πηγής για την ιστορία της τέχνης. Εδώ θα περιλαμβάνεται λοιπόν ενδεικτικά «από τη μια, ένα παλαιότερο σώμα κειμένων περί τέχνης όπως τεχνικές οδηγίες για καλλιτέχνες, εγχειρίδια και οδηγούς για ειδήμονες, βιογραφίες καλλιτεχνών και κείμενα θεωρίας της τέχνης πριν από τη συγκρότηση μιας επιστημονικής ιστορίας της τέχνης [Kunstwissenschaft] και, από την άλλη, νεότερα περί τέχνης γραπτά, στο μέτρο που δεν διεκδικούν επιστημονικο-ακαδημαϊκό καθεστώς» [1] . Τα δημοσιευμένα τεκμήρια –όταν είναι ξενόγλωσσα– παρουσιάζονται σε ελληνική απόδοση ενώ τα αδημοσίευτα μεταγράφονται ή/και μεταφράζονται. Η δημοσίευση ή/και η μετάφραση των τεκμηρίων πραγματοποιείται με την ευθύνη της Σύνταξης, συνοδεύεται από σύντομη εισαγωγή και, όταν κρίνεται απαραίτητο, από πραγματολογικές παρατηρήσεις. Ο στόχος της δημοσίευσης των πηγών και των τεκμηρίων είναι διττός: από τη μια συλλέγεται ένα σώμα κειμένων χρήσιμων για την έρευνα ή τη διδασκαλία της ιστορίας της τέχνης και από την άλλη δίνεται ένα έναυσμα για την ενεργοποίηση του ενδιαφέροντος γύρω από ζητήματα που τις περισσότερες φορές, τουλάχιστον στη χώρα μας, δεν έχουν επαρκώς συζητηθεί.]

  1. E. H. Gombrich, “Kunstliteratur” στο Atlantisbuch der Kunst: eine Enzyklopädie der bildendenKünste, Ζυρίχη, Atlantis Verlag, 1952, σσ. 665-679, αγγλ. μτφρ. Max Marmor, “The literature of art”, Art Documentation, 11, (1), Άνοιξη 1992, σσ. 3-8, το παράθεμα σ. 3.

 

Giorgio Vasari Οι Βίοι του Giorgio Vasari. Τα προοίμια στις τρεις εποχές. Προοίμια στη Δεύτερη και την Τρίτη εποχή (1550, 1568)

Επιμέλεια ‒ μετάφραση: Παναγιώτης Κ. Ιωάννου, επίκουρος καθηγητής ιστορίας της τέχνης, Πανεπιστήμιο Κρήτης

PierreJoseph Proudhon Οι λατόμοι του Courbet (1865)

H απόφαση του Στρατοδικείου των Βερσαλλιών για την καταδίκη του Courbet (1871)

Μετάφραση: Μαρία Δεληγιάννη, μεταπτυχιακό δίπλωμα στη βασική και εφαρμοσμένη γνωσιακή επιστήμη, ΕΚΠΑ

Το καταστατικό της Ελληνικής Καλλιτεχνικής Εταιρείας εν Ρώμη (1865)

Επιμέλεια ‒ μετάφραση: Παναγιώτης Κ. Ιωάννου, επίκουρος καθηγητής ιστορίας της τέχνης, Πανεπιστήμιο Κρήτης

Οι «Αφορισμοί» του Γιώργου Μπουζιάνη

Επιμέλεια ‒ μετάφραση: Μαριλένα Ζ. Κασιμάτη, επιμελήτρια ΕΠΜΑΣ

 

ΒΙΒΛΙΑ

Άρης Σαραφιανός, επίκουρος καθηγητής ιστορίας της τέχνης, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

Εβίτα Αντωναροπούλου, πτυχίο ιστορίας και αρχαιολογίας, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

Edmund Burke, Περί του υψηλού και του ωραίου

Χαρά Κολοκυθά, διδάκτωρ ιστορίας της τέχνης, Northumbria University

Κριστιάν Ζερβός, Τα έργα του Γκρέκο στην Ισπανία

Γιώργος Ξηροπαΐδης, καθηγητής ιστορίας των φιλοσοφικών και αισθητικών ιδεών, ΑΣΚΤ

Σάββας Κονταράτος, Ουτοπία και πολεοδομία 

Λία Γυιόκα, αναπληρώτρια καθηγήτρια ιστορίας και θεωρίας της τέχνης, ΑΠΘ

Νίκος Δασκαλοθανάσης, Ιστορία της τέχνης: Η γέννηση μιας νέας επιστήμης. Από τον 19ο στον 20ό αιώνα

Θανάσης Διδασκάλου, MA ιστορίας της τέχνης, University of York

Βορτιστικό Μανιφέστο

Ελπίδα Ρίκου, διδάσκουσα ανθρωπολογίας της τέχνης, ΑΣΚΤ

Sandra Delacourt ‒ Katia Schneller ‒Vanessa Theodoropoulou (επιμ.), Le Chercheur et ses doubles

 

ΕΚΘΕΣΕΙΣ

Παναγιώτης Ιωάννου επίκουρος καθηγητής ιστορίας της τέχνης, Πανεπιστήμιο Κρήτης

EL GRECO IN ITALIA: METAMORFOSI DI UN GENIO

Casa dei Carraresi, Centro convegni ed esposizioni della Fondazione Cassamarca, Τρεβίζο / 24 Οκτωβρίου 2015 – 1η Μαΐου 2016

 

Γιώργος Τζιρτζιλάκης, αναπληρωτής καθηγητής, Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

ΓΙΩΡΓΟΣ ΛΑΠΠΑΣ: HAPPY BIRTHDAY

Μουσείο Μπενάκη (Κεντρικό Κτήριο) / 23 Οκτωβρίου – 20 Νοεμβρίου 2016

 

Παυλίνα Κύρκου, πτυχίο θεωρίας και ιστορίας της τέχνης, ΑΣΚΤ

ΒΛΑΣΗΣ ΚΑΝΙΑΡΗΣ: ΠΡΟΣ ΤΗΝΟ ΙΙΙ

Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού, Χώρα Τήνου / 25 Ιουνίου- 31 Οκτωβρίου 2016

 

Κωστής Σταφυλάκης, διδάσκων εικαστικών τεχνών, Πανεπιστήμιο Πατρών

AI WEIWEI AT CYCLADIC

Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης / 20 Μαΐου – 30 Οκτωβρίου 2016

 

Μαριάννα Καράλη, υποψήφια διδάκτωρ ιστορίας της τέχνης, Πανεπιστήμιο Κρήτης

ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΙ ΕΙΡΗΝΗ
ΣΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ – WAR & PEACE IN THE BALKANS. 5 ΦΩΤΟΓΡΑΦΟΙ – 5 ΒΛΕΜΜΑΤΑ / 12 ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ – 8 ΧΩΡΕΣ

Κέντρο Αρχιτεκτονικής της Μεσογείου, Μεγάλο Αρσενάλι, Χανιά / 7 Μαρτίου – 19 Απριλίου 2016

 

Φαίη Ζήκα, επίκουρη καθηγήτρια φιλοσοφίας και θεωρίας της τέχνης, ΑΣΚΤ

FLORA GRAECA

Γεννάδειος Βιβλιοθήκη / 8 Μαρτίου – 30 Ιουνίου 2016

 

 

© κειμένων: εκδόσεις futura / οι συγγραφείς Με εξαίρεση τη χρήση αποσπασμάτων υπό την προϋπόθεση της ρητής αναφοράς της πηγής, δεν επιτρέπεται η αναδημοσίευση/αναπαραγωγή οποιουδήποτε τμήματος του περιοδικού χωρίς τη γραπτή άδεια του εκδότη.      

Featured post

[*Corpus; abstracts #6]

ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ #6

Περιοδικό

Ιστορία της Τέχνης

Corpus

Παναγιώτης Τουρνικιώτης

Τόπος-άτοπος: Από τον Ροδάκη ως το Team 10. Η αρχιτεκτονική εκλογίκευση του πρωτόγονου ως μοντέρνου και ως κριτική του μοντέρνου

Ο Γιώργος Κανδύλης, ο Aldo van Eyck και οι Smithsons ξεκίνησαν από διαφορετικούς τόπους, με διαφορετική παιδεία και συναντήθηκαν σε μια ‘οικογένεια’ εκλεκτικής συγγένειας, το Team 10, στην οποία επιχείρησαν την κριτική του μοντέρνου, που προσπάθησαν να στηρίξουν στην αρχιτεκτονική εκλογίκευση του πρωτόγονου και του πρωτογενούς. Οι τόποι στους οποίους αναφέρονται, το σπίτι του Ροδάκη στην Αίγινα, τα χωριά των Dogons στην Αφρική και οι εργατικές γειτονιές του Λονδίνου, είναι στην ουσία τους τόποι-άτοποι, μια ιδανική ετεροτοπία, αν όχι μια ουτοπία, που υπήρξε πραγματικά και ίσως να υπάρχει ακόμα, έστω δυνητικά. Η προβολή της ουτοπίας αυτής στη σύγχρονη εποχή ήταν μια προσπάθεια υπέρβασης της μοντέρνας πόλης από κοινωνική, πολιτική και αρχιτεκτονική οπτική γωνία. Οι Smithsons, ο Κανδύλης και ο Aldo van Eyck δεν είδαν όμως την αρχιτεκτονική ως μέσο για να λύνεις προβλήματα, αλλά ως φορέα νοήματος και άρα ως γλώσσα. Η μεγαλύτερη συνεισφορά τους ήταν η προσπάθεια να προσδιορίσουν από την αρχή το χτισμένο νόημα της αρχιτεκτονικής για να το χτίσουν. Και με αυτή την έννοια, προσπάθησαν να χτίσουν θεωρίες της αρχιτεκτονικής.

 

Ο Παναγιώτης Τουρνικιώτης διδάσκει θεωρία της αρχιτεκτονικής στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Έχει δημοσιεύσει κριτικά δοκίμια και βιβλία για την αρχιτεκτονική και για την πόλη, με έμφαση στους νεώτερους χρόνους και τη μοντέρνα εποχή. Ο Le Corbusier και η μητροπολιτική Αθήνα είναι δύο μεγάλα και ανοιχτά κεφάλαια της πιο πρόσφατης δραστηριότητάς του. [ptournikiotis@arch.ntua.gr]

 

Νίκος Πεγιούδης

Η κρίση της διανοητικής εργασίας και το γερμανικό κίνημα εφαρμοσμένων τεχνών στις αρχές του 20ού αιώνα

Το άρθρο προτείνει μια ριζική επαναπροσέγγιση του γερμανικού κινήματος εφαρμοσμένων τεχνών των αρχών του 20ού αιώνα. Επιχειρώντας να καταργήσει τον διαχωρισμό ανάμεσα στις ελεύθερες και τις εφαρμοσμένες τέχνες, το κίνημα αυτό συνεισέφερε σημαντικά στην αναγνώριση της καλλιτεχνικής αξίας αντικειμένων καθημερινής χρήσης, αμφισβητώντας την αυτονομία της τέχνης και αποτελώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο προπομπό των καλλιτεχνικών πρωτοποριών του Μεσοπολέμου. Παραδόξως, ενώ τα επιτεύγματα του κινήματος έχουν εξεταστεί λεπτομερώς στην ιστοριογραφία της τέχνης σε ένα πλαίσιο ηρωικών πολλές φορές πορτραίτων των πρωταγωνιστών του, τα αίτια αυτής της πρωτοφανούς κλίμακας παρέμβασης στον χώρο των εφαρμοσμένων τεχνών παραμένουν αδιερεύνητα. Μετατοπίζοντας το κέντρο βάρους προς αυτήν την κατεύθυνση, επιχειρείται η ακριβέστερη ένταξη του κινήματος στο ευρύτερο ιστορικό και κοινωνικό του πλαίσιο, λαμβάνοντας υπόψη τον τρόπο με τον οποίο καίρια – αν και παραγνωρισμένα στην έρευνα – ζητήματα όπως η κρίση της διανοητικής και καλλιτεχνικής εργασίας, επαγγελματικά και συντεχνιακά συμφέροντα καθόρισαν τις παρεμβάσεις και διαμόρφωσαν την ταυτότητα του εν λόγω κινήματος.

 

Ο Νίκος Πεγιούδης είναι διδάκτωρ του University College London. Ο τίτλος της διατριβής του είναι Artists and Radicalism in Germany, 1890-1933: Reform, Politics and the Paradoxes of the Avant-Garde. Το ερευνητικά του ενδιαφέροντα επικεντρώνονται σε ζητήματα κοινωνικής ιστορίας της τέχνης στην κεντρική και δυτική Ευρώπη του 19ου και 20ού αιώνα όπως η καλλιτεχνική εργασία και η εκπαίδευση καθώς και η σχέση της μεταρρύθμισης των εφαρμοσμένων τεχνών με τα κινήματα της πρωτοπορίας του μεσοπολέμου. Αυτή την περίοδο προετοιμάζει την έκδοση της διδακτορικής του διατριβής. [nikos.peior@gmail.com]

 

Eλεονώρα Βρατσκίδου

O Θεόφιλος στην Ευρώπη: ιστορία δυο εκθέσεων και μιας παρ’ ολίγον

Στηριζόμενη σε πρωτότυπη αρχειακή έρευνα, η παρούσα μελέτη φέρνει στο φως άγνωστες πτυχές της εκθεσιακής ιστορίας του ζωγράφου Θεόφιλου Χατζημιχαήλ (π. 1870-1934) εκτός Ελλάδας. Με άξονα την ιστορία της πρόσληψης της επονομαζόμενης «ναΐφ» δημιουργίας στην Ευρώπη, διερευνώνται οι πρώτες ατελέσφορες απόπειρες παρουσίασης του Θεόφιλου στο Παρίσι κατά το δεύτερο μισό της δεκαετίας του 1930, και, στη συνέχεια, οι μεγάλες ατομικές εκθέσεις που πραγματοποιήθηκαν στην Κunsthalle της Βέρνης, το 1960 και στο Musée des Arts Décoratifs στο Παρίσι, το 1961, με πρωτοβουλία του εκδότη τέχνης και κύριου συλλέκτη του ζωγράφου Στρατή Ελευθεριάδη-Tériade.

 

Η Ελεονώρα Βρατσκίδου είναι διδάκτωρ ιστορίας της τέχνης (École des Hautes Études en Sciences Sociales, Παρίσι). Ως υπότροφος του Iδρύματος Alexander von Humboldt Stiftung, εκπονεί μεταδιδακτορική έρευνα στο Technische Universität του Βερολίνου με θέμα τη διδασκαλία της ιστορίας της τέχνης στις ακαδημίες καλών τεχνών και τον ρόλο της καλλιτεχνικής πράξης στη διαμόρφωση της ιστορίας της τέχνης ως επιστήμης κατά τον 19ο αιώνα [evratskidou@gmail.com].

 

Δέσποινα Τσούργιαννη

«Η φιλαρέσκεια απεπνίγη διά να εξαρθή η τέχνη»: οι αυτοπροσωπογραφίες της Θάλειας Φλωρά Καραβία

Τα τελευταία χρόνια είναι αισθητή, κυρίως στον χώρο της ιστοριογραφίας και λιγότερο σε αυτόν της Ιστορίας της Τέχνης, η στροφή προς τη διερεύνηση του γυναικείου αυτοβιογραφικού Λόγου, είτε πρόκειται για γραπτά τεκμήρια (αυτοβιογραφίες, αλληλογραφία) είτε για εικαστικά (αυτοπροσωπογραφίες). Αξιοποιώντας την εξαιρετικά γόνιμη οπτική του φύλου, η παρούσα εισήγηση επιχειρεί να αναδείξει και να ερμηνεύσει τις πολυάριθμες αυτοπροσωπογραφίες μιας από τις σημαντικότερες και πιο παραγωγικές γυναίκες ζωγράφους, της Θάλειας Φλωρά Καραβία. Παράλληλα, στοιχεία που αρύονται από το αδημοσίευτο προσωπικό αρχείο της ζωγράφου (Αυτοβιογραφία και Επιστολές) συμπληρώνουν αρμονικά το φόντο δημιουργίας των έργων και μας επιτρέπουν να παρακολουθήσουμε το μωσαϊκό ρόλων και ταυτοτήτων που συνθέτει τη γυναικεία καλλιτεχνική υποκειμενικότητα.

 

Η Δέσποινα Τσούργιαννη είναι διδάκτωρ ιστορίας της τέχνης του ΕΚΠΑ. Η διδακτορική της διατριβή με θέμα τη ζωγράφο Θάλεια Φλωρά Καραβία εκδόθηκε σε βιβλίο το 2005. Τα ερευνητικά ενδιαφέροντα και οι δημοσιεύσεις της επικεντρώνονται κυρίως στη νεότερη ελληνική τέχνη με έμφαση στην καλλιτεχνική δημιουργία και δράση των γυναικών στο τέλος του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα.[despts@gmail.com]

Featured post

[*Editorial #5]

ITT05-EXOF_01LOW

EDITORIAL #5

Περιοδικό

Ιστορία της Τέχνης

 

Η χρονιά που διανύουμε, αλλά και η επόμενη, φαίνεται πως είναι σημαντικές για όσους παρακολουθούν τα καλλιτεχνικά τεκταινόμενα σε αυτή την εσχατιά της Βαλκανικής. Η Ελλάδα, και, ας το πούμε ευθέως, η Αθήνα, μοιάζει να «κατακτά» μια νέα θέση στον διεθνή καλλιτεχνικό χάρτη. Να μερικά γεγονότα που το δείχνουν: η Μαρίνα Αμπράμοβιτς φιλοξενήθηκε στο Μπενάκη της Πειραιώς (μια συνεργασία του Ιδρύματός της, ΜΑΙ, και του γνωστού μας ΝΕΟΝ) και ο Άι Γουέι-Γουέι, παρουσιάζει τη δουλειά του στο Μουσείο Κυκλαδικής τέχνης. Η documenta 14 (2017) έχει αρχίσει επίσης να κάνει αισθητή την παρουσία της στην πρωτεύουσα μέσω της παραγωγής ενός περιοδικού (South as a state of mind)[1] και, επιπλέον, μέσω της συνεργασίας του θεσμού με την ΑΣΚΤ[2]. Τι μπορεί να σημαίνει αυτό το αιφνίδιο ενδιαφέρον του «κόσμου της σύγχρονης τέχνης» για μια χώρα που βρίσκεται τον τελευταίο καιρό στο μάτι του κυκλώνα της αποκαλούμενης οικονομικής κρίσης;

Το ενδιαφέρον αυτό δεν είναι καινούριο. Επικεντρώνοντας την προσοχή τους σε εστίες κρίσης, τα θεσμικά συστήματα της σύγχρονης τέχνης προσεγγίζουν τη χειμαζόμενη περιφέρεια, μετατρέποντάς την, αιφνιδίως, σε κέντρο. Το Λάγος αποτελούσε, για παράδειγμα, μια τέτοια εστία για την Documenta 11, το 2002. Η τέχνη μοιάζει να τίθεται στην υπηρεσία της ελπίδας, όπως, περίπου, δήλωσε ο Άι Γουέι-Γουέι (προς τον οποίο στράφηκαν τα φώτα της δημοσιότητας) κρατώντας για λίγο μέσα στο ψιλόβροχο της Ειδομένης την πλαστική τέντα που κάλυψε το λευκό πιάνο επί του οποίου εξάσκησε τις (στοιχειώδεις) μουσικές της ικανότητες μια νεαρή κοπέλα από τη Συρία (πριν βυθιστεί και πάλι, σε αντίθεση με τον καλλιτέχνη, στο έρεβος της προηγούμενης ανωνυμίας της). Από την άλλη, η Μαρίνα Αμπράμοβιτς προσέφερε στους κατοίκους της Αθήνας που συνέρρευσαν στο Μουσείο Μπενάκη, μια πιο προσωπική λύση με αντίστοιχη πρόθεση, προς όσους επιθυμούσαν να μυηθούν στην μέθοδό της. Ταυτοχρόνως, μέσω μιας παραλλαγής του καλλιτεχνικού είδους που η Claire Bishop έχει αποκαλέσει «περφόρμανς κατ’ εξουσιοδότηση» (delegated performance), επιλεγμένοι επαγγελματίες καλλιτέχνες, κυρίως χορογράφοι, μουσικοί ή αρχιτέκτονες και δευτερευόντως εικαστικοί, αναμετρήθηκαν με τα όρια της ανθρώπινης εμπειρίας (του χρόνου, της επαναληπτικότητας, της φυσικής και ψυχολογικής αντοχής). Και η documenta 14 διατράνωσε την επιθυμία της να διδαχθεί από την Αθήνα της κρίσης[3] όπως στη δεκαετία του 1970 μπορούσε κανείς να διδαχθεί από το Λας Βέγκας, τη «μη-πόλη» των πάρκινγκ, των μπαρ και των καζίνο[4].

Είναι αλήθεια πως η τριπλή κριτική ματιά που συνέχει ό,τι περιγράφεται εδώ, ‒ο Άι Γουέι Γουέι διαχειρίζεται ένα συλλογικό ζήτημα, το προσφυγικό, η Αμπράμοβιτς ένα ατομικό, τη ριζική αλλαγή του εαυτού μας, η documenta επαναπροσδιορίζει τον άξονα των ηγεμονικών σχέσεων οι οποίες καθορίζουν και τη συλλογική και την ατομική μας ύπαρξη‒, όλα αυτά ανάγονται στα πράγματι ριζοσπαστικά αιτήματα των καλλιτεχνικών ομάδων του τέλους της δεκαετίας του ’60. Η χρεωκοπημένη «μοντερνιστική» θεωρία του Greenberg στις ΗΠΑ και η θεσμοποιημένη πλέον ευρωπαϊκή πρωτοπορία δεν ήταν εκ των πραγμάτων σε θέση να συγχρονιστούν με το ιστορικό περιβάλλον του όψιμου μεταπολέμου. Στο χώρο των εικαστικών τεχνών, αυτή η κριτική συνδέθηκε με μια σημαίνουσα μετατόπιση: την αποστασιοποίηση από την οπτική μορφοποίηση του κόσμου, έτσι όπως την ενσάρκωνε κυρίως η ζωγραφική, προς όφελος «πολυαισθητηριακών» τρόπων πρόσληψης της πραγματικότητας. Η ανάδυση νέων καλλιτεχνικών μορφών, όπως, ας πούμε, η «εγκατάσταση» ή η ανάκτησή, με νέα ορμή, παλαιότερων, όπως η περφόρμανς, συμπυκνώνει παραδειγματικά αυτή τη μετατόπιση. Όσοι σήμερα ασκούν την τέχνη τους στη δυστοπία της ελληνικής πραγματικότητας εντάσσονται αναμφίβολα σε τούτη την παράδοση: η Αμπράμοβιτς (γεν. 1946) ως ιστορική πρωταγωνίστρια, ο Άι Γουέι Γουέι (γεν. 1957) ως επιφανής επίγονος, οι επιμελητές της documenta (ιδρύθηκε το 1955) ως κληρονόμοι των νέων επιμελητικών αντιλήψεων που εισήγαγαν άνθρωποι όπως ο Harald Szeemann.

Ωστόσο ούτε το σημερινό ιστορικό περιβάλλον είναι ίδιο, μισόν σχεδόν αιώνα μετά τον Μάη του ’68. Τότε, διακυβεύονταν πιθανώς ακόμη το αποτέλεσμα της σύγκρουσης μεταξύ των φορέων μιας ριζικής αλλαγής, από τη μια, και όσων αντιλαμβάνονταν την επαπειλούμενη ρήξη με όρους αναζωογονητικού εκσυγχρονισμού, από την άλλη. Σήμερα τα πράγματα μοιάζουν σαφή: στο πεδίο της τέχνης οι νέες μορφές έκφρασης όχι μόνο δεν διέρρηξαν τη σχέση τους με το μονοδιάστατο καθεστώς της οπτικότητας ‒που εκλαμβάνονταν ως καθεστώς παθητικής κυριαρχίας‒ αλλά, αντιθέτως, το επανέφεραν αναζωογονημένο ως θέαμα. Αυτή η θεαματική μορφή δεν περιορίζεται απλώς στην αέναη διάχυση των αναπαραστάσεων ενός καλλιτεχνικού γεγονότος μέσω των ΜΜΕ. Φυσικά ισχύει και αυτό. Για παράδειγμα, η παρέμβαση του Άι Γουέι Γουέι στην Ειδομένη έγινε αντιληπτή διαμεσολαβημένα καθώς αναμεταδόθηκε από ένα παγκόσμιο δίκτυο εικόνων: ελάχιστοι βίωσαν το γεγονός (οι παρόντες πρόσφυγες ας πούμε, όχι πάνω από 10 ή 20) και χιλιάδες το προσέλαβαν ως οπτική αναπαράσταση.

Η θεαματική λειτουργία της τέχνης αποκτά πλέον πολύ πιο σύνθετο χαρακτήρα. Οι επισκέπτες της έκθεσης της Αμπράμοβιτς σαφώς και βίωσαν την ίδια την εμπειρία της επίσκεψης και όχι την οπτική της αναπαράσταση, μια και εδώ τα ΜΜΕ δεν αναμετάδωσαν το εκθεσιακό γεγονός, όπως στην περίπτωση του Άι Γουέι Γουέι, αλλά, απλώς, το γνωστοποίησαν ευρέως. Φυσικά, για πολλούς επισκέπτες, η εικόνα της Αμπράμοβιτς είχε προηγηθεί της ίδιας. Όμως στο Μουσείο Μπενάκη, την αναπαραστατική λειτουργία, δηλαδή την πρόσληψη ενός γεγονότος μέσω μιας διαμεσολαβημένης παρουσίασης, δεν την ανέλαβαν οι εικόνες αλλά ο ίδιος ο θεσμός: τα φυλλάδια που διανέμονταν επί τόπου, οι ακριβείς οδηγίες επίσκεψης, η τήρηση της σειράς προτεραιότητας και των ωραρίων, η συμπλήρωση προσχεδιασμένων ερωτηματολογίων, η πληθώρα των εθελοντών και των εργαζομένων, πρόθυμων πάντοτε να κατευθύνουν και να εξηγήσουν. Η συλλογιστική των μεγάλων εκθέσεων πλέον, αναπαράγει όλο και με μεγαλύτερη πιστότητα τις συνθήκες της πειθαρχημένης εργασίας όπου τα πάντα λειτουργούν ελεγχόμενα. Μα και η ίδια η λογική της συγκεκριμένης έκθεσης εμπεριείχε σαφώς μια αναπαραστατική ‒δηλαδή μια θεαματική‒ παράμετρο ειδικά στην περίπτωση των λεγόμενων reperformances, στην επανάληψη δηλαδή, με άλλους πρωταγωνιστές, ιστορικών επιτελέσεων της Αμπράμοβιτς, εντός του Μουσείου Μπενάκη. Η διάλυση της διαφοράς μεταξύ της καλλιτεχνικής πράξης και της αναπαράστασής της, αποτέλεσε έναν από τους θεμελιώδεις στόχους της περφόρμανς, τουλάχιστον στην εκδοχή που θεμελίωσε η ίδια η Αμπράμοβιτς. Στη reperformance το ιστορικό γεγονός της αρχικής παράστασης μετατρέπεται σε απλό καλλιτεχνικό αντικείμενο προς θέαση, κάτι σαν ζωγραφικός πίνακας με ζωντανούς πρωταγωνιστές. Και ο επισκέπτης περιπίπτει έτσι ευθέως στην κατάσταση από την οποία η περφόρμανς θέλησε, κάποτε, να τον «απελευθερώσει»: στην κατάσταση του ‒παραδοσιακού‒ παθητικού θεατή.

Ο Άι Γουέι Γουέι, η Αμπράμοβιτς, η documenta δημιουργούν στην Αθήνα αναπαραστάσεις του προσφυγικού δράματος, των ορίων της ανθρώπινης ύπαρξης, της νότιας πνευματικής συνθήκης. Κι όλα αυτά, μέσα από περίπλοκα δίκτυα όπου η τέχνη κυκλοφορεί ως γεγονός και ως κατάσταση. Οι εκθέσεις μοιάζουν όλο και περισσότερο με συζητήσεις και με συνέδρια, τα έργα τα αναζητά κανείς σε παράδοξους χώρους. Ο άυλος λόγος της τέχνης, οξύς και ακραίος, καταλαμβάνει όλες τις όψεις την καθημερινότητας, από τις πλέον επίσημες (ακαδημίες, μουσεία, πανεπιστήμια) έως τις πιο δυσλειτουργικές (εγκαταλελειμμένα κτήρια, φτωχογειτονιές, καταυλισμούς) ακυρώνοντας «δημοκρατικά» οποιαδήποτε διάκριση. Στην πράξη ωστόσο, μήπως εντέλει είναι ο κυρίαρχος θεσμικός λόγος που εισβάλει παντού αδιακρίτως μετατρέποντας την τέχνη σε ό,τι ο Benjamin Buchloh έχει αποκαλέσει «αισθητική της διαχείρισης»; Σε αυτό το πεδίο οι εικόνες πλέουν ελεύθερα και συνυπάρχουν εξίσου αρμονικά, μετατρέποντας τη δυστοπία της κρίσης σε ευτοπία της ελπίδας. Εδώ όμως ο ιστορικός χρόνος δεν διαρκεί πολύ: όσο ένα δελτίο ειδήσεων ή, στην καλύτερη περίπτωση, όσο μια περιοδική έκθεση[5].

 

Νίκος Δασκαλοθανάσης

 

[1] Το περιοδικό ‒το οποίο λειτουργεί προσωρινά ως το περιοδικό της documenta 14‒ εκδίδεται από το 2012 στην Αθήνα από την Dyo Deka ekdotiki, με διευθύντρια Σύνταξης τη Μαρίνα Φωκίδη.

[2] Βλ. ενδεικτικά, http://www.dasta.asfa.gr/frontend/new.php?aid=1333&cid=82 (πρόσβαση: 17/4/2016).

[3] Learning From Athens είναι πράγματι ο προγραμματικός τίτλος της documenta 14.

[4] Ο συνειρμός με τον προγραμματικό επίσης τίτλο του βιβλίου των Robert Venturi ‒ Denise Scott Brown ‒ Steven Izenour, Learning from Las Vegas, Κέιμπριτζ (ΜΑ), The MIT Press, 1977 (1972) είναι και αναπόφευκτος και, προφανώς, ηθελημένος.

[5] Θα ήθελα εδώ να επισημάνω μια αβλεψία του #4: το κείμενο που αφορά τον Walter Benjamin (Otto Karl Werkmeister, «Όχι άλλο Benjamin! Η νέα έκδοση του δοκιμίου του Walter Benjamin: ‘Το έργο τέχνης την εποχή της δυνατότητας της τεχνικής του αναπαραγωγής’», Ιστορία της τέχνης, 4, Καλοκαίρι 2005, σσ. 109-117), μετέφρασε από τα αγγλικά η Τιτίνα Κορνέζου.

 

 

Featured post

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ #5

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ #5

Περιοδικό

Ιστορία της Τέχνης

 

CORPUS

Νίνα Παπάζογλου, διδάκτωρ, Goldsmiths, University of London

«Σύγχρονη τέχνη και παρακμή: το Cremaster Cycle του Matthew Barney»

Χριστίνα Δημακοπούλου, υποψήφια διδάκτωρ, ΑΣΚΤ

«Το παράδοξο του προοδευτικού συντηρητισμού: ο γλύπτης Γιάννης Παππάς στην διεύθυνση της ΑΣΚΤ»

Γιάννης Χατζηνικολάου, μεταδιδακτορικός επιστημονικός συνεργάτης, Humboldt Universität zu Berlin 

«Θέα μέσα από κατεστραμμένες στέγες: η συντηρητική αισθητική του Δημητρίου Αναστασάτου»

Νικόλαος Γραίκος, διδάκτωρ, ΑΠΘ

«Κατασκευάζοντας τη νεοελληνική εκκλησιαστική τέχνη: το θεώρημα της «βελτιωμένης βυζαντινής ζωγραφικής»»

 

ΞΕΝΙΑ

[Εδώ φιλοξενούνται κείμενα ιστορικών τέχνης που δραστηριοποιούνται εκτός Ελλάδας και έχουν κατά κανόνα γραφτεί σε ξένη γλώσσα. Τα κείμενα αυτά είτε είναι γραμμένα ειδικά για το περιοδικό είτε έχουν δημοσιευθεί προηγουμένως αλλού και αποτελούν ευγενική παραχώρηση του συγγραφέα τους. Τα κείμενα επιλέγονται και μεταφράζονται με ευθύνη της Σύνταξης.]

Horst Bredekamp, καθηγητής ιστορίας της τέχνης, Institut für Kunst- und Bildgeschichte (IKB), Humboldt Universität zu Berlin

«Η ιστορία της τέχνης ως Bildwissenschaft. Μια παραμελημένη παράδοση;»

Mετάφραση από τα αγγλικά: Ίλια Μοττάκη, μεταπτυχιακή φοιτήτρια, Πανεπιστήμιο Κρήτης

 

DIVERTIMENTI

Enrico Maria Dal Pozzolo, καθηγητής ιστορίας της τέχνης, Università di Verona

«Μια πλαστή Δανάη του El Greco»

Μετάφραση από τα ιταλικά: Παναγιώτης Ιωάννου

 

OPINIO

Νίκος Χατζηνικολάου, ομότιμος καθηγητής, Πανεπιστήμιο Κρήτης 

«Έλληνες κριτικοί και ιστορικοί της τέχνης στο Παρίσι 1945-1975: μια προσωπική μαρτυρία»

 

ΠΗΓΕΣ / ΤΕΚΜΗΡΙΑ  [Σε αυτό το τμήμα του περιοδικού δημοσιεύονται γραπτά τεκμήρια, εκδομένα ή ανέκδοτα, που υπέχουν θέση πρωτότυπης πηγής για την ιστορία της τέχνης. Εδώ θα περιλαμβάνεται λοιπόν ενδεικτικά «από τη μια, ένα παλαιότερο σώμα κειμένων περί τέχνης όπως τεχνικές οδηγίες για καλλιτέχνες, εγχειρίδια και οδηγούς για ειδήμονες, βιογραφίες καλλιτεχνών και κείμενα θεωρίας της τέχνης πριν από τη συγκρότηση μιας επιστημονικής ιστορίας της τέχνης [Kunstwissenschaft] και, από την άλλη, νεότερα περί τέχνης γραπτά, στο μέτρο που δεν διεκδικούν επιστημονικο-ακαδημαϊκό καθεστώς» [1] . Τα δημοσιευμένα τεκμήρια –όταν είναι ξενόγλωσσα– παρουσιάζονται σε ελληνική απόδοση ενώ τα αδημοσίευτα μεταγράφονται ή/και μεταφράζονται. Η δημοσίευση ή/και η μετάφραση των τεκμηρίων πραγματοποιείται με την ευθύνη της Σύνταξης, συνοδεύεται από σύντομη εισαγωγή και, όταν κρίνεται απαραίτητο, από πραγματολογικές παρατηρήσεις. Ο στόχος της δημοσίευσης των πηγών και των τεκμηρίων είναι διττός: από τη μια συλλέγεται ένα σώμα κειμένων χρήσιμων για την έρευνα ή τη διδασκαλία της ιστορίας της τέχνης και από την άλλη δίνεται ένα έναυσμα για την ενεργοποίηση του ενδιαφέροντος γύρω από ζητήματα που τις περισσότερες φορές, τουλάχιστον στη χώρα μας, δεν έχουν επαρκώς συζητηθεί.]

  1. E. H. Gombrich, “Kunstliteratur” στο Atlantisbuch der Kunst: eine Enzyklopädie der bildendenKünste, Ζυρίχη, Atlantis Verlag, 1952, σσ. 665-679, αγγλ. μτφρ. Max Marmor, “The literature of art”, Art Documentation, 11, (1), Άνοιξη 1992, σσ. 3-8, το παράθεμα σ.3.

 

Giorgio Vasari Οι Βίοι του Giorgio Vasari. Τα προοίμια στις τρεις εποχές (1550, 1568)

Μετάφραση από τα ιταλικά και επιμέλεια: Παναγιώτης Ιωάννου

Paragone ή η άμιλλα μεταξύ των τεχνών .Οι επιστολές του Bronzino και του Μιχαήλ Αγγέλου στον Benedetto Varchi (1549)

Μετάφραση από τα ιταλικά:

Ιάνθη Ασημακοπούλου, μεταδιδακτορική ερευνήτρια, ΕΚΠΑ

Ντίνος Πυτιχούτης, πτυχίο Lettere Lingue Arti. Italianistica e culture comparate, Università degli Studi di Bari Aldo Moro

Carlo Cesare Malvasia Η κηδεία του Agostino Carracci στην πατρίδα του την Μπολόνια διοργανωμένη από τους Incaminati Academici del Disegno γραμμένη για τον Εκλαμπρότατο και Σεβασμιώτατο Καρδινάλιο Farneze

Μετάφραση από τα ιταλικά και επιμέλεια: Παναγιώτης Λαγός, μεταπτυχιακό δίπλωμα Ιστορίας της τέχνης, Πανεπιστήμιο Κρήτης

Marcel Duchamp Η υπόθεση Richard Mutt (1917)

Μετάφραση από τα αγγλικά: Νίκος Δασκαλοθανάσης

 

ΒΙΒΛΙΑ

Τιτίνα Κορνέζου, επίκουρη καθηγήτρια, Πανεπιστήμιο Κρήτης

Ναυσικά Λιτσαρδοπούλου, Η ζωγραφική παραγωγή των Κάτω Χωρών κατά τον 17ο αιώνα

Παναγιώτης Μπίκας, μέλος Εργαστηριακού Διδακτικού Προσωπικού, ΑΠΘ

Martin Kemp, Συνέχεια, αλλαγή και πρόοδος. Το παράδειγμα των τεχνών

Νίκος Γ. Μοσχονάς, ομότιμος Διευθυντής Ερευνών, ΙΙΕ / ΕΙΕ

Gherardo Ortalli, La pittura infamante. Secoli XIIIXVI

Άννυ Μάλαμα

Claude Mollard, Η πέμπτη εξουσία. Το γαλλικό παράδειγμα: η πολιτισμική πολιτική από τον Malraux στον Lang

ΕΚΘΕΣΕΙΣ

Σπύρος Μοσχονάς, διδάκτωρ, ΕΚΠΑ

Α. ΤΑΣΣΟΣ 1914-1985

Μουσείο Μπενάκη, Κτήριο οδού Πειραιώς

30 Νοεμβρίου 2015 – 31 Ιανουαρίου 2016

Ειρήνη Οράτη, επιμελήτρια, Συλλογή Έργων Τέχνης της Alpha Bank

Φώτης Κόντογλου. Από τον «Λόγο» στην «Έκφρασι». Μέ ζωγραφιές καί μέ πλουμίδια ἀπ’ τό χέρι τοῦ συγγραφέα 

Μουσείο Μπενάκη, Κτήριο Πινακοθήκης Νίκου Χατζηκυριάκου-Γκίκα

8 Δεκεμβρίου 2015 ‒ 20 Φεβρουαρίου 2016 (παρατάθηκε έως τις 5 Μαρτίου 2016)

Φωτίου Κόντογλου Κυδωνιέως, φαντασία και χειρ

Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο

23 Δεκεμβρίου 2015 – 8 Μαΐου 2016

Αρετή Λεοπούλου, επιμελήτρια Κέντρου Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης (Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης – Συλλογή Κωστάκη)

ΠΑΡΑΞΕΝΕΣ ΠΟΛΕΙΣ: ΑΘΗΝΑ

Διπλάρειος Σχολή

20 Απριλίου – 28 Ιουνίου 2015

 

ΣΥΝΕΔΡΙΑ

Αρετή Αδαμοπούλου, αναπληρώτρια καθηγήτρια, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

Ε′ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ: ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ, ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΙΑΣ

Αθήνα, 15 – 17 Ιανουαρίου 2016

Πόπη Σφακιανάκη, υποψήφια διδάκτωρ, Πανεπιστήμιο Κρήτης

FESTIVAL DE L’ HISTOIRE DE L’ ART

Φονταινεμπλώ, Γαλλία, 29 ‒ 31 Μαΐου 2015

 

© κειμένων: εκδόσεις futura / οι συγγραφείς Με εξαίρεση τη χρήση αποσπασμάτων υπό την προϋπόθεση της ρητής αναφοράς της πηγής, δεν επιτρέπεται η αναδημοσίευση/αναπαραγωγή οποιουδήποτε τμήματος του περιοδικού χωρίς τη γραπτή άδεια του εκδότη.      

Featured post

[*Corpus; abstracts #5]

ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ #5

Περιοδικό

Ιστορία της Τέχνης

Corpus

Νίνα Παπάζογλου

Σύγχρονη τέχνη και παρακμή: το Cremaster Cycle του Mathew Barney

Το άρθρο αναφέρεται στο έργο CREMASTER cycle (1994-2002) του Αμερικανού καλλιτέχνη Matthew Barney (γ. 1967), ένα μεταμοντέρνο δημιουργικό εγχείρημα που προτείνει την οπερατική δομή και τον επικό στόμφο ως μεθοδολογία για την σύγχρονη τέχνη. Το έργο εξετάζεται σε σχέση με τις κοινωνικές, οικονομικές και πολιτισμικές συνθήκες που οδήγησαν στην εξαιρετικά δαπανηρή υπερπαραγωγή του, στην σαγηνευτική και αινιγματική του αισθητική αλλά και στην μεγάλη συστημική του επιτυχία. Επίσης εξετάζονται τα χαρακτηριστικά αυτά που μας οδηγούν σε έναν ιστορικό συσχετισμό του έργου με το καλλιτεχνικό ρεύμα της Παρακμής, στην Ευρώπη , από τα τέλη του 19ου αιώνα.

 

H Νίνα Παπάζογλου είναι διδάκτωρ του Goldsmiths (University of London). Η διδακτορική της διατριβή με τίτλο Matthew Barney’s Cremaster Cycle and the Ordeal of Value περιγράφει και αναλύει ένα παράδειγμα συστημικής διαμόρφωσης πολιτισμικής, οικονομικής και ιστορικής αξίας στο χώρο της σύγχρονης τέχνης κατά την δεκαετία του 1990. [nina.pz@gmail.com]

 

Χριστίνα Δημακοπούλου

Το παράδοξο του προοδευτικού συντηρητισμού: ο γλύπτης Γιάννης Παππάς στην διεύθυνση της ΑΣΚΤ

Το 1959 ο Γιάννης Παππάς θα εκλεγεί για πρώτη φορά διευθυντής της ΑΣΚΤ αναλαμβάνοντας να ολοκληρώσει ένα έργο εμπλουτισμού των καλλιτεχνικών σπουδών διά της συγκρότησης μιας σειράς εργαστηρίων εφαρμοσμένων τεχνών που η αιφνίδια τερματισμένη θητεία του Κεφαλληνού είχε αφήσει ημιτελές. Πολύ σύντομα αυτή η κληρονομημένη ευθύνη την οποία ο Παππάς ανέλαβε το 1959 σχεδόν καταναγκαστικά θα εξελιχθεί μέσω των διαδοχικών επανεκλογών του Παππά στην διεύθυνση της Σχολής σ’ ένα φιλόδοξο μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα δεκαετούς διάρκειας με βασικούς στόχους την διεύρυνση του θεσμικού της ρόλου και την περεταίρω προβολή της τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο. Το παρόν άρθρο, αξιοποιώντας το υλικό του ιστορικού αρχείου της ΑΣΚΤ, επιχειρεί μια πρώτη απόπειρα διερεύνησης των κεντρικών επιδιώξεων της διεύθυνσης Παππά όπως αυτές προκύπτουν από την πολυδιάστατη δράση που ανέπτυξε η Σχολή ως θεσμός μέσα στην δεκαετία 1959-1969.

 

Η Χριστίνα Δημακοπούλου είναι υποψήφια διδάκτωρ στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών. Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα εστιάζονται στην ιστορία της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης και στην σχέση της με την νεοελληνική τέχνη του 20ού αιώνα. [chrisdimak@gmail.com]

 

Γιάννης Χατζηνικολάου

Θέα μέσα από κατεστραμμένες στέγες: η συντηρητική αισθητική του Δημητρίου Αναστασάτου

Στο άρθρο επισημαίνεται για πρώτη φορά η περίπτωση του άγνωστου μέχρι σήμερα καλλιτέχνη Δημήτρη Αναστασάτου, ο οποίος φτάνει το 1943 από την Ρουμανία στην εθνοσοσιαλιστική Γερμανία ως μουσικός, κάτοχος υποτροφίας. Το υλικό που τον αφορά αντλείται από το προσωπικό του αρχείο που βρέθηκε σε μια υπαίθρια αγορά του Βερολίνου το 2010. Ο Αναστασάτος έγινε στη συνέχεια μαθητής του Γερμανού γλύπτη Georg Kolbe στο Βερολίνο. Μετά τον πόλεμο ο Αναστασάτος φαίνεται ότι υποστηρίχθηκε από τους συντηρητικούς πολιτικούς κύκλους του Δυτικού Βερολίνου και ανέλαβε μεγάλο αριθμό αναθέσεων για δημόσια γλυπτά. Ωστόσο η καλλιτεχνική του σταδιοδρομία δεν υπήρξε σημαντική. Πλην του ονόματός του και ενός βιογραφικού σημειώματος που ο ίδιος συνέταξε στα 89 του χρόνια ελπίζοντας να λάβει υψηλότερη σύνταξη, κανένα από τα ευρισκόμενα στο αρχείο του έγγραφα δεν σχετίζεται με την ελληνική του καταγωγή. Στο πλαίσιο αυτού του βιογραφικύ σημειώματος πάντως βρίσκει κανείς λίγες αναφορές που σχετίζονται με τη στάση του απέναντι στη δικτατορία των συνταγματαρχών στην Ελλάδα καθώς και με τις ιδεολογικές του θέσεις.

 

O Γιάννης Χατζηνικολάου είναι μεταδιδακτορικός επιστημονικός συνεργάτης στο πρόγραμμα “Symbolic Articulation. Image and Language between Schema and Action” στο Τμήμα Ιστορίας της Τέχνης του Humboldt Universität Berlin. Η διατριβή του (Denkende Körper – Formende Hände. “Handeling“ in Kunst und Kunsttheorie der Rembrandtisten), που υποστήριξε στο Freie Universität του Βερολίνου το 2014, κυκλοφόρησε μόλις από τον εκδοτικό οίκο Walter de Gruyter. [hadjinig@cms.hu-berlin.de]

 

Νικόλαος Γραίκος

Κατασκευάζοντας τη νεοελληνική εκκλησιαστική τέχνη: το θεώρημα της «βελτιωμένης βυζαντινής ζωγραφικής»

Η λεγόμενη «βελτιωμένη βυζαντινή ζωγραφική» αποτέλεσε το συνεκτικότερο «αναπαραστατικό θεώρημα» μετά την ανεξαρτησία του ελληνικού έθνους το 1830 που διαμορφώθηκε από λόγιους και καλλιτέχνες της εποχής στοχεύοντας στη «διόρθωση» των βυζαντινών προτύπων με βάση τα ακαδημαϊκά ευρωπαϊκά παραδείγματα. Ωστόσο το εγχείρημα της «βελτιωμένης βυζαντινής ζωγραφικής» για την κατασκευή της νεοελληνικής εκκλησιαστικής τέχνης δεν τελεσφόρησε τόσο καλλιτεχνικά όσο και θεωρητικά. Στο άρθρο μας επιχειρούμε να αναλύσουμε τις αιτίες αυτής της αποτυχίας προτείνοντας μια νέα ανάγνωση των βασικών αρχών του «θεωρήματος» και των πιθανών συμβολών του στη γένεση του λόγου περί τέχνης στην Ελλάδα και στον εκσυγχρονισμό της εκκλησιαστικής ζωγραφικής.

 

Ο Νικόλαος Γραίκος είναι διδάκτωρ του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Η πρόσφατη μονογραφία που εξέδωσε (από κοινού με τον Γ. Φουστέρη) με τίτλο Εὐλαβείας καὶ ὡραιότητος χάριν. Εκκλησιαστική Τέχνη της Κύμης (Αθήνα, Μορφωτικός και Εκπολιτιστικός Σύλλογος Κύμης, 2013) τιμήθηκε με το Βραβείο Ακαδημίας Αθηνών (2014). [graikos@otenet.gr]

 

 

Featured post

[*Editorial #4]

EXOF-ITT04

EDITORIAL #4

Περιοδικό

Ιστορία της Τέχνης

Λέγεται συχνά ότι σε περιόδους μεγάλων κοινωνικών εντάσεων παράγονται σημαντικά έργα στο πεδίο του πολιτισμού. Το φαινόμενο αυτό ερμηνεύεται εξίσου συχνά μέσω μιας αναγωγής στην «πύκνωση» του ιστορικού χρόνου ως αποτέλεσμα της βίαιης κίνησης της ιστορίας, τούτης της «θύελλας που πνέει από τη μεριά του παραδείσου» την οποία, όπως γράφει ο Walter Benjamin, «εμείς αποκαλούμε πρόοδο». Είναι πιθανό. Όμως δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι σε αυτές τις περιόδους της έντασης, οι άνθρωποι αναγκάζονται κυρίως να τοποθετηθούν, να πάρουν θέση. Στο παρόν τεύχος λοιπόν δημοσιεύονται τρία εκτενή κείμενα για έργα που ακριβώς, με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο, παίρνουν θέση σε μια ιδιαιτέρως φορτισμένη περίοδο του 20ού αιώνα, τη δεκαετία 1935-1945. Η Guernica του Picasso φιλοτεχνείται το 1937 για να καταγγείλει τη φασιστική θηριωδία, το δοκίμιο του Benjamin «Το έργο τέχνης την εποχή της δυνατότητας της τεχνικής του αναπαραγωγής» δημοσιεύεται το 1936 για να υποστηρίξει την ανάδυση μιας νέας, «προλεταριακής», τέχνης, οι Νικόλαος Κάλας και André Breton κατασκευάζουν τη Σκακιέρα από καθρέφτη και κρασί το 1944 για να μιλήσουν, αμφίσημα, για τα κυνικά «παιχνίδια» της πολεμικής στρατηγικής. Τα έργα αυτά εμπλούτισαν την ιστορία και τη θεωρία της τέχνης –και φυσικά ολόκληρη την εποχή μας– επειδή ακριβώς εγκλείουν στο εσωτερικό τους έναν, έστω, «κόκκο αλήθειας» σε σχέση με τις δραματικές εντάσεις της περιόδου που τα γέννησε. Το υπογραμμίζουν δεόντως τα κείμενα που, στο ανά χείρας τεύχος, τα παρουσιάζουν κριτικά, αν και από εντελώς διαφορετική σκοπιά.

Στο παρόν τεύχος περιλαμβάνονται επίσης μια αποτίμηση του έργου της πρωτοπόρου αμερικανίδας ιστορικού τέχνης Linda Nochlin, μια εκτενής αναφορά στα σωματεία εικαστικών τεχνών που λειτούργησαν στην Ελλάδα ως πυλώνες της καλλιτεχνικής δραστηριότητας την προπολεμική αλλά και την πρώτη μεταπολεμική περίοδο, ένα κείμενο για την επίδραση της μινωικής και μυκηναϊκής τέχνης στο ελάχιστα έως τώρα μελετημένο έργο του αρχιτέκτονα Νικόλαου Ζουμπουλίδη, μια ενδελεχής εξέταση του αγιογραφικού έργου του Θεόφιλου σε σχέση με τη δημοσίευση έξι εικόνων στον κατάλογο της έκθεσης του Τελλογλείου Τιμή στον Tériade, μια Αναφορά του αστυνομικού επιθεωρητή για τη δραστηριότητα του Picasso στο Παρίσι (1901), το κείμενο του αμερικανού καλλιτέχνη Barnett Newman για την έννοια του Υψηλού (1948), το περίφημο, αν και μάλλον άγνωστο, Άσμα του Giotto για την πενία, μια κριτική επισκόπηση των εκδόσεων και των μεταφράσεων των Βίων του Vasari και βιβλιογραφικές πληροφορίες για τις περί τέχνης πηγές της αρχαιότητας.

Το βιβλίο του Α. Richard Turner και του Άλκη Χαραλαμπίδη για την Αναγέννηση στην Ιταλία, μια ανθολογία με μεταφρασμένα περί τέχνης κείμενα από τον 15ο έως τον 19ο αιώνα σε επιμέλεια του Κωνσταντίνου Βασιλείου και η Ιστορία της σύγχρονης αρχιτεκτονικής του Josep-Maria Montaner, παρουσιάζονται στη συνέχεια στη «στήλη» της βιβλιοκριτικής. Το τεύχος ολοκληρώνεται με πέντε τεχνοκριτικά κείμενα για την έκθεση του Καζιμίρ Μαλέβιτς στην Tate Modern του Λονδίνου, του Michelangelo Pistoletto στο Παλαιό Ελαιουργείο της Ελευσίνας, του Θεόδωρου Ράλλη στο Μουσείο Ισλαμικής Τέχνης, την αφιερωματική Τιμή στον Tériade στο Τελλόγλειο Ίδρυμα Τεχνών της Θεσσαλονίκης και, τέλος, την ομαδική Εικαστικές τέχνες και αντίσταση στο Κέντρο Τεχνών του Δήμου Αθηναίων.

Και, για να κλείσουμε όπως αρχίσαμε, εάν κανείς αναρωτιόταν σήμερα, μια ακόμη περίοδο κοινωνικής έντασης, αν και διαφορετικού χαρακτήρα, «ποια είναι τα αντίστοιχα σημαντικά έργα της δικής μας εποχής; Υπάρχουν; Αναμένονται;» τι θα απαντούσαμε άραγε; Να ένα ζήτημα προς σκέψη.

Νίκος Δασκαλοθανάσης

Featured post

ΤΕΥΧΟΣ #4 ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2015

EXOF-ITT04

Το περιοδικό Ιστορία της τέχνης –το μοναδικό στη χώρα μας περιοδικό ακαδημαϊκού και ερευνητικού προσανατολισμού με εξειδίκευση στο πεδίο της ιστορίας και της θεωρίας της τέχνης από την Αναγέννηση έως τις μέρες μας– έφτασε στο τέταρτο τεύχος του (Καλοκαίρι 2015). Η έως τώρα πορεία του ενισχύει τη βεβαιότητά μας ότι το κοινό που ενδιαφέρεται να μάθει περισσότερα για την τέχνη και την ιστορία της στην Ελλάδα και τον κόσμο αυξάνεται εντυπωσιακά και στη χώρα μας. Στο ίδιο συμπέρασμα μας οδηγεί και η επισκεψιμότητα των δικτυακών τόπων όπου το περιοδικό έχει ηλεκτρονική παρουσία.

Στο τεύχος #4 (Καλοκαίρι 2015) περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, ένα κείμενο για τον έλληνα ποιητή και τεχνοκρίτη διεθνούς φήμης Νικόλαο Κάλας, μια κριτική αποτίμηση του έργου της πρωτοπόρου αμερικανίδας ιστορικού τέχνης Linda Nochlin, μια εκτενής αναφορά στα σωματεία εικαστικών τεχνών που λειτούργησαν ως πυλώνες της καλλιτεχνικής δραστηριότητας την προπολεμική αλλά και πρώτη μεταπολεμική περίοδο, μια κριτική παρουσίαση της επίδρασης της μινωικής και μυκηναϊκής τέχνης στο ελάχιστα έως τώρα μελετημένο έργο του αρχιτέκτονα Νικόλαου Ζουμπουλίδη, ένα κείμενο για την Guernica του Πικάσο γραμμένο από τον κορυφαίο βρετανό ιστορικό τέχνης T. J. Clark, μια εκτενής βιβλιοκρισία του ομότιμου γερμανού καθηγητή ιστορίας της τέχνης Otto Karl Werckmeister για τη νέα γερμανική έκδοση του δοκιμίου του Walter Benjamin «Το έργο τέχνης την εποχή της δυνατότητας της τεχνικής του αναπαραγωγής», μια ενδελεχής εξέταση του αγιογραφικού έργου του Θεόφιλου σε σχέση με τη δημοσίευση έξι εικόνων στον κατάλογο της έκθεσης του Τελλογλείου «Τιμή στον Tériade», μια Αναφορά του αστυνομικού επιθεωρητή για τη δραστηριότητα του Πικάσο στο Παρίσι (1901), το κείμενο του αμερικανού καλλιτέχνη Barnett Newman για την έννοια του «Υψηλού» (1948), το περίφημο, αν και μάλλον άγνωστο, Άσμα του Giotto για την πενία, μια κριτική επισκόπηση των εκδόσεων και των μεταφράσεων των Βίων του Vasari και, φυσικά, βιβλιογραφικές πληροφορίες, κριτική παρουσίαση σημαντικών εκθέσεων και βιβλιοκριτική.

Featured post

[*ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ #4]

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ #4

Περιοδικό

Ιστορία της Τέχνης

CORPUS

Ειρήνη Μαρινάκη, διδάκτωρ, Τhe London Consortium

«Ο Νικόλαος Κάλας και το σκάκι: η τέχνη ως παιχνίδι, το παιχνίδι ως τέχνη»

Λουίζα Αυγήτα, διδάκτωρ, City University London

«Διεκδικώντας την ιστορία. Η φεμινιστική οπτική της Linda Nochlin»

Σπύρος Μοσχονάς, διδάκτωρ, ΕΚΠΑ

«Τα καλλιτεχνικά σωματεία στην Ελλάδα: 1930-1955»

Θανάσης Θ. Σωτηρίου, μεταπτυχιακό δίπλωμα ιστορίας της τέχνης, ΕΚΠΑΒασιλική Πλιάτσικα, διδάκτωρ, ΕΚΠΑ

«H επίδραση της μινωικής και μυκηναϊκής τέχνης στο έργο του αρχιτέκτονα Νικόλαου Ζουμπουλίδη»

ΞΕΝΙΑ

[Εδώ φιλοξενούνται κείμενα ιστορικών τέχνης που δραστηριοποιούνται εκτός Ελλάδας και έχουν κατά κανόνα γραφτεί σε ξένη γλώσσα. Τα κείμενα αυτά είτε είναι γραμμένα ειδικά για το περιοδικό είτε έχουν δημοσιευθεί την τελευταία πενταετία και αποτελούν ευγενική παραχώρηση του συγγραφέα τους. Τα κείμενα επιλέγονται και μεταφράζονται με ευθύνη της Σύνταξης.]

T. J. Clark, ομότιμος καθηγητής, University of California, Berkeley

«Η Guernica του Picasso»

Mετάφραση από τα αγγλικά: Άννυ Μάλαμα

OPINIO

Otto Karl Werckmeister, ομότιμος καθηγητής, Northwestern University, Evanston, IL

«Όχι άλλο Benjamin! Η νέα έκδοση του δοκιμίου του Walter Benjamin: «Το έργο τέχνης την εποχή της δυνατότητας της τεχνικής του αναπαραγωγής»»

Mετάφραση από τα αγγλικά: Τιτίνα Κορνέζου

DATA

Μαρία Γ. Μόσχου, διδάκτωρ, ΕΚΠΑ

«Το αγιογραφικό έργο του Θεόφιλου και η δημοσίευση έξι εικόνων στον κατάλογο της έκθεσης του Τελλογλείου «Τιμή στον Tériade»»

ΠΗΓΕΣ / ΤΕΚΜΗΡΙΑ  [Σε αυτό το τμήμα του περιοδικού δημοσιεύονται γραπτά τεκμήρια, εκδομένα ή ανέκδοτα, που υπέχουν θέση πρωτότυπης πηγής για την ιστορία της τέχνης. Εδώ θα περιλαμβάνεται λοιπόν ενδεικτικά «από τη μια, ένα παλαιότερο σώμα κειμένων περί τέχνης όπως τεχνικές οδηγίες για καλλιτέχνες, εγχειρίδια και οδηγούς για ειδήμονες, βιογραφίες καλλιτεχνών και κείμενα θεωρίας της τέχνης πριν από τη συγκρότηση μιας επιστημονικής ιστορίας της τέχνης [Kunstwissenschaft] και, από την άλλη, νεότερα περί τέχνης γραπτά, στο μέτρο που δεν διεκδικούν επιστημονικο-ακαδημαϊκό καθεστώς» [1] . Τα δημοσιευμένα τεκμήρια –όταν είναι ξενόγλωσσα– παρουσιάζονται σε ελληνική απόδοση ενώ τα αδημοσίευτα μεταγράφονται ή/και μεταφράζονται. Η δημοσίευση ή/και η μετάφραση των τεκμηρίων πραγματοποιείται με την ευθύνη της Σύνταξης, συνοδεύεται από σύντομη εισαγωγή και, όταν κρίνεται απαραίτητο, από πραγματολογικές παρατηρήσεις. Ο στόχος της δημοσίευσης των πηγών και των τεκμηρίων είναι διττός: από τη μια συλλέγεται ένα σώμα κειμένων χρήσιμων για την έρευνα ή τη διδασκαλία της ιστορίας της τέχνης και από την άλλη δίνεται ένα έναυσμα για την ενεργοποίηση του ενδιαφέροντος γύρω από ζητήματα που τις περισσότερες φορές, τουλάχιστον στη χώρα μας, δεν έχουν επαρκώς συζητηθεί.]

  1. E. H. Gombrich, “Kunstliteratur” στο Atlantisbuch der Kunst: eine Enzyklopädie der bildendenKünste, Ζυρίχη, Atlantis Verlag, 1952, σσ. 665-679, αγγλ. μτφρ. Max Marmor, “The literature of art”, Art Documentation, 11, (1), Άνοιξη 1992, σσ. 3-8, το παράθεμα σ.3.

Αναφορά του αστυνομικού επιθεωρητή για τη δραστηριότητα του Picasso στο Παρίσι (1901) Επιμέλεια-μετάφραση από τα γαλλικά: Νίκος Δασκαλοθανάσης

Barnett Newman, Το Υψηλό συμβαίνει τώρα (1948)

Μετάφραση από τα αγγλικά: Νάσια Τσάτσου, πτυχίο θεωρίας και ιστορίας της τέχνης, ΑΣΚΤ

Άσμα του Giotto, ζωγράφου εκ Φλωρεντίας

Μετάφραση από τα ιταλικά: Βασιλική Δανιήλ, μεταπτυχιακό δίπλωμα ιστορίας της τέχνης, Πανεπιστήμιο Κρήτης

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΑ

[Σε αυτό το τμήμα του περιοδικού παρουσιάζονται, με ευθύνη της Σύνταξης, πληροφορίες οι οποίες οροθετούν από βιβλιογραφική άποψη συγκεκριμένα ερευνητικά ζητήματα που αφορούν την ιστορία και τη θεωρία της τέχνης. Τα διάσπαρτα βιβλιογραφικά δεδομένα που συγκεντρώνονται εδώ και τα σύντομα συνοδευτικά σχόλια δεν στοχεύουν στη διεξοδική καταγραφή και αξιολόγηση των βιβλιογραφικών πληροφοριών αλλά στον λειτουργικό προσανατολισμό του χρήστη τους.]

Παναγιώτης Κ. Ιωάννου

Οι Vite του Vasari: εκδόσεις, μεταφράσεις και μελέτες

Νίκος Δασκαλοθανάσης

Βιβλιογραφία για τις περί τέχνης πηγές της αρχαιότητας

ΒΙΒΛΙΑ

Ιάνθη Ασημακοπούλου, μεταδιδακτορική ερευνήτρια, ΕΚΠΑ

Α. Richard Turner, Η Αναγέννηση στη Φλωρεντία: Η γένεση μιας νέας τέχνης, Η Ιταλική Αναγέννηση: Αρχιτεκτονική, Γλυπτική, Ζωγραφική

Αλέξανδρος Διαμαντής, μεταπτυχιακό δίπλωμα ιστορίας της τέχνης, Πανεπιστήμιο Κρήτης

Κωνσταντίνος Βασιλείου (επιμέλεια), Τέχνη και Δημιουργικότητα. Μια ανθολογία

Κώστας Τσιαμπάος, λέκτορας, ΕΜΠ

Josep-Maria Montaner, Ιστορία της σύγχρονης αρχιτεκτονικής: κινήματα, ιδέες και δημιουργοί στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα

ΕΚΘΕΣΕΙΣ

Νίκος Αξαρλής, BA στις Καλές Τέχνες, Nottingham University

MALEVICH: REVOLUTIONARY OF RUSSIAN ART

Tate Modern, Λονδίνο

16 Ιουλίου – 26 Οκτωβρίου 2014

Στρατής Πανταζής, διδάκτωρ, The University of Manchester

MICHELANGELO PISTOLETTO

Φεστιβάλ Αισχυλείων, Παλαιό Ελαιουργείο, Eλευσίνα

30 Αυγούστου – 5 Οκτωβρίου 2014

Άνη Κοντογιώργη, διδάκτωρ, ΑΠΘ

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΡΑΛΛΗΣ. ΜΕ ΤΟ ΒΛΕΜΜΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΗ

Μουσείο Μπενάκη, Κτηριακό συγκρότημα Κεραμεικού-Μουσείο Ισλαμικής Τέχνης

17 Δεκεμβρίου 2014 – 22 Φεβρουαρίου 2015

Πόπη Σφακιανάκη, υποψήφια διδάκτωρ, Πανεπιστήμιο Κρήτης

ΤΙΜΗ ΣΤΟΝ TÉRIADE

Τελλόγλειο Ίδρυμα Τεχνών

14 Νοεμβρίου 2014 – 18 Μαρτίου 2015

Αλέξανδρος Τενεκετζής, διδάκτωρ, Πανεπιστήμιο Κρήτης

ΕΙΚΑΣΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ

Κέντρο Τεχνών του Δήμου Αθηναίων, Πάρκο Ελευθερίας,

29 Οκτωβρίου – 30 Νοεμβρίου 2014

© κειμένων: εκδόσεις futura / οι συγγραφείς Με εξαίρεση τη χρήση αποσπασμάτων υπό την προϋπόθεση της ρητής αναφοράς της πηγής, δεν επιτρέπεται η αναδημοσίευση/αναπαραγωγή οποιουδήποτε τμήματος του περιοδικού χωρίς τη γραπτή άδεια του εκδότη.      

Featured post

[*Corpus & Data; abstracts #4]

ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ #4

Περιοδικό

Ιστορία της Τέχνης

Corpus

Ειρήνη Μαρινάκη

Ο Νικόλαος Κάλας και το σκάκι: η τέχνη ως παιχνίδι, το παιχνίδι ως τέχνη

Ο Νικόλαος Κάλας (1907-1988) αναφέρεται συχνά στα κείμενα του στην σπουδαιότητα των παιχνιδιών ως πολιτιστικά φαινόμενα. Το άρθρο εστιάζει στις ιδέες του Κάλας για τα παιχνίδια και την σχέση τους με την υπερρεαλιστική σκέψη και την σύγχρονη τέχνη της εποχής του. Παρουσιάζει την έκθεση-αφιέρωμα στο σκάκι , The Imagery of Chess (1944-45), που οργανώθηκε από τους Marcel Duchamp, Max Ernst και Julien Levy στην Νέα Υόρκη και την συμμετοχή του Κάλας σε αυτήν. Η «υπερρεαλιστική σκακιέρα» από καθρέφτη και κρασί, που εξέθεσε σε συνεργασία με τον André Breton καθώς και οι αφορισμοί τους Profanation, Α Game of Chess που την συνόδευαν, σχολιάζονται εκτενώς σε σχέση με πρώιμα και μεταγενέστερα κείμενα του Κάλας για το παιχνίδι.

Η Ειρήνη Μαρινάκη είναι διδάκτωρ του Τhe London Consortium (University of London). H διδακτορική της διατριβή με τίτλο Nicolas Calas: Critic and Curator (2012) είχε ως αντικείμενο τα κριτικά κείμενα, την επιμέλεια εκθέσεων και τις διαλέξεις του Νικόλαου Κάλας, την περίοδο της παραμονής του στην Αμερική. Αυτή την περίοδο ετοιμάζει ένα βιβλίο με το ίδιο θέμα (υπό έκδοση στα αγγλικά το 2016) και, ταυτοχρόνως, μελετά τα ανέκδοτα κείμενα του Νικόλαου Κάλας για τον Hieronymus Bosch. [marinakiirinaki@gmail.com]

Λουίζα Αυγήτα 

Διεκδικώντας την ιστορία. Η φεμινιστική οπτική της Linda Nochlin

Σε αυτό το κείμενο γίνεται μια κριτική ανάλυση της φεμινιστικής προσέγγισης στην ιστορία της τέχνης, όπως αυτή διαμορφώνεται στο συγγραφικό έργο της Linda Nochlin. Το κείμενο εστιάζει στις μεταβολές του λόγου και της μεθοδολογίας της που αντανακλώνται στην πραγμάτευση της έννοιας της αλήθειας. Οι μεταβολές αυτές διερευνώνται μέσα στο πλαίσιο της μετάβασης από τη μαχητική φεμινιστική ιστορίας της τέχνης της δεκαετίας 1970, που εκφράζεται σε κείμενά της όπως το εμβληματικό «Γιατί δεν υπήρξαν σπουδαίες γυναίκες καλλιτέχνες;» (1971), στον μεταμοντέρνο εκλεκτικισμό των δεκαετιών 1980 και 1990.

Η Λουίζα Αυγήτα είναι ιστορικός, κριτικός και θεωρητικός τέχνης και διδάκτορας του Πανεπιστημίου City του Λονδίνου. Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα επικεντρώνονται σε ζητήματα σύγχρονης τέχνης που σχετίζονται με τον σύγχρονο επιμελητικό λόγο και τις πολιτιστικές πολιτικές, την τέχνη των Βαλκανικών χωρών και της Ανατολικής Ευρώπης, καθώς και τον προσδιορισμό της καλλιτεχνικής εργασίας. Είναι πανεπιστημιακή υπότροφος του Πανεπιστημίου των Ιωαννίνων. [lavgita@gmail.com]

Σπύρος Μοσχονάς

Τα καλλιτεχνικά σωματεία ως πυλώνες της καλλιτεχνικής δραστηριότητας (1930-1955)

Στο άρθρο παρουσιάζεται περιληπτικά το φαινόμενο της οργάνωσης των Ελλήνων καλλιτεχνών σε επαγγελματικά σωματεία και ομάδες κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου και κατά τους πρώτους μεταπολεμικούς χρόνους, προκειμένου να φωτιστεί ο καταλυτικός ρόλος των συλλογικών ενώσεων στα εικαστικά ζητήματα. Τα σωματεία του Μεσοπολέμου –εκτός της πλούσιας εκθεσιακής δράσης τους, μέσω της οποίας ανέδειξαν πλήθος νέων δημιουργών– ανέπτυξαν έντονη συνδικαλιστική δραστηριότητα, ενώ στα μεταπολεμικά χρόνια, συνέβαλαν στην αναβίωση της αγοράς και στην καθιέρωση νεωτερικών τάσεων, προτού η σχετική ομαλοποίηση της καλλιτεχνικής και κοινωνικής ζωής και η άνθηση των αιθουσών τέχνης τα οδηγήσει σε εξαφάνιση.

Ο Σπύρος Μοσχονάς είναι διδάκτωρ Ιστορίας της Τέχνης του ΕΚΠΑ. Η διδακτορική του διατριβή έχει τίτλο «Καλλιτεχνικά σωματεία και ομάδες τέχνης στην Ελλάδα κατά το πρώτο μισό του 20ού αιώνα: η σημασία και η προσφορά τους» (Αθήνα 2010). Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα εστιάζουν στη νεοελληνική τέχνη και ειδικότερα στη μνημειακή εκκλησιαστική ζωγραφική, στη θεματική της θαλασσογραφίας, σε ζητήματα τέχνης και αγοράς και στις σχέσεις Κράτους-εικαστικών καλλιτεχνών. [spmosch@hotmail.com]

Θανάσης Θ. Σωτηρίου – Βασιλική Πλιάτσικα

H επίδραση της μινωικής και μυκηναϊκής τέχνης στο έργο του αρχιτέκτονα Νικόλαου Ζουμπουλίδη

Ο αρχιτέκτονας Νικόλαος Ζουμπουλίδης (Σινασός Καππαδοκίας 1888-Αθήνα 1969), σχεδιάζοντας ή συμβάλλοντας καθοριστικά στο σχεδιασμό ενός μεγάλου αριθμού τραπεζικών κτιρίων ανά την επικράτεια, υπήρξε ένας σημαντικός συνδιαμορφωτής της εικόνας της δημόσιας μεσοπολεμικής αρχιτεκτονικής στην Ελλάδα. Σε ένα τμήμα αυτής της παραγωγής του, αλλά και σε κτίρια ιδιωτικής χρήσης που σχεδίασε, ο Ζουμπουλίδης χρησιμοποίησε μορφολογικά και διακοσμητικά δάνεια από τη μινωική και μυκηναϊκή αρχαιότητα και τις σύγχρονές του αρχαιολογικές αποκαταστάσεις. Στο άρθρο εντοπίζονται και αναλύονται αυτά τα στοιχεία του έργου του, επισημαίνονται τα πρότυπά του και ερμηνεύεται η συγκεκριμένη τάση του, στο ευρύτερο πλαίσιο της πρόσληψης της μινωικής και μυκηναϊκής αρχαιότητας στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα.

Ο Θανάσης Σωτηρίου είναι κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος ιστορίας της τέχνης του ΕΚΠΑ και εργάζεται στο Υπουργείο Πολιτισμού, Παιδείας και Θρησκευμάτων. Τα τρέχοντα ερευνητικά του ενδιαφέροντα αφορούν την πρόσληψη της μινωικής και μυκηναϊκής αρχαιότητας στο πεδίο της εικαστικών τεχνών και της αρχιτεκτονικής στον 20ό αιώνα. [athsotiriou@yahoo.gr]

Η Βασιλική Πλιάτσικα είναι διδάκτωρ του ΕΚΠΑ και εργάζεται στο Υπουργείο Πολιτισμού, Παιδείας και Θρησκευμάτων. Ασχολείται, μεταξύ άλλων, με την πρόσληψη της ελληνικής αρχαιότητας στις εφαρμοσμένες τέχνες τον 20ό αιώνα. [vassilikipliatsika@gmail.com]

Data

Μαρία Μόσχου

Το αγιογραφικό έργο του Θεόφιλου και η δημοσίευση έξι εικόνων στον Κατάλογο της έκθεσης του Τελλογλείου «Τιμή στον riade / Hommage à riade»

Στο κείμενο παρουσιάζoνται στοιχεία για το αγιογραφικό έργο του Θεόφιλου Χατζημιχαήλ και ασκείται κριτική στη δημοσίευση έξι φορητών εικόνων στον Κατάλογο της έκθεσης του Τελλογλείου «Τιμή στον Tériade / Hommage à Tériade» (Θεσσαλονίκη 14.11.2014-19.4.2015). Αμφισβητείται η κρατούσα αντίληψη ότι η αγιογραφική παραγωγή του ζωγράφου είναι εξαιρετικά περιορισμένη και εξετάζονται οι εικόνες της έκθεσης, οι οποίες παρουσιάζονται ως σώμα σπάνιων πρώιμων έργων του Θεόφιλου, λαμβάνοντας υπόψη χρονολογικά στοιχεία και υφολογικά χαρακτηριστικά με σημείο αναφοράς αγιογραφικά του έργα. Η κριτική περιλαμβάνει τον έλεγχο των πληροφοριών που παρουσιάζονται στο ιστορικό προέλευσης και στα λήμματα των εικόνων της δημοσίευσης, καθώς και στην παρουσίαση των έργων στην έκθεση, θέτοντας υπό ισχυρή αμφισβήτηση ότι αποτελούν στο σύνολό τους έργα του Θεόφιλου.

Η Μαρία Γ. Μόσχου είναι διδάκτωρ Ιστορίας της Τέ­χνης του Τμήματος Επικοινωνίας και Μέσων Μα­ζι­­­­­­­κής Ενη­­­­μέρωσης (ΕΚΠΑ). Τα ερευ­­νη­­­τι­κά της εν­δι­α­­φέ­ρο­­­ντα εστιάζονται στην ιστο­ρία και την κρι­τι­κή της τέχνης του 20ού αιώνα με έμ­φαση στην υποδοχή της λαϊκής τέχνης καθώς και στην έντυπη λαϊκή εικονογραφία. [moschoumaria@yahoo.com]

Featured post

Πρόσκληση Υποβολής Ανακοινώσεων – Ε΄ Συνέδριο Ιστορίας της Τέχνης

*

Εταιρεία Ελλήνων Ιστορικών Τέχνης (Ε.Ε.Ι.Τ.)

ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΩΝ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΤΕΧΝΗΣ

ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ

 Ε΄ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ

«Ζητήματα ιστορίας, μεθοδολογίας, ιστοριογραφίας»

 ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΩΝ

 

Η Εταιρεία Ελλήνων Ιστορικών Τέχνης (Ε.Ε.Ι.Τ.), σε συνεργασία με το   Μουσείο Μπενάκη, διοργανώνει το Ε΄ Συνέδριο Ιστορίας της Τέχνης με θέμα «Ζητήματα ιστορίας, μεθοδολογίας, ιστοριογραφίας». Το Συνέδριο θα πραγματοποιηθεί στην Αθήνα από τις 15 έως τις 17 Ιανουαρίου 2016.

Στόχος του Συνεδρίου είναι αφενός να παρουσιαστούν πρωτότυπες ανακοινώσεις από όλες τις ερευνητικές περιοχές της ιστορίας της νεότερης τέχνης, αφετέρου να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση σε μεθοδολογικά και ιστοριογραφικά ζητήματα του επιστημονικού της πεδίου.

Ενδεικτικά, το Συνέδριο επιδιώκει να επικεντρωθεί σε θέματα όπως:

  • ερευνητικά ζητήματα και ερμηνευτικές προτάσεις της καλλιτεχνικής παραγωγής από την Αναγέννηση έως την εποχή μας
  • μεθοδολογικοί προσανατολισμοί, αναλυτικά εργαλεία (έννοιες, όροι), επιστημολογικές τομές της ιστορίας της τέχνης
  • ιστορίες της ιστορίας της τέχνης
  • ιστορία της τέχνης και εθνικές/διεθνικές αφηγήσεις
  • ιστορία της τέχνης και ιστορία των εκθέσεων, των συλλογών, της επιμέλειας εκθέσεων…

Δείτε την αρχική δημοσίευση 329 επιπλέον λέξεις

Featured post

ΤΕΥΧΟΣ #3 ΧΕΙΜΩΝΑΣ 2014

cover#3

Κυκλοφόρησε το τρίτο τεύχος του περιοδικού Ιστορία της τέχνης (Χειμώνας 2014-2015). Πρόκειται για το μοναδικό στη χώρα μας περιοδικό ακαδημαϊκού και ερευνητικού προσανατολισμού με εξειδίκευση στο πεδίο της ιστορίας και της θεωρίας της τέχνης από την Αναγέννηση έως τις μέρες μας. Το περιοδικό, ένα πεδίο ανεξάρτητου επιστημονικού διαλόγου, απευθύνεται ταυτοχρόνως και στο συνεχώς αυξανόμενο κοινό των φιλότεχνων, στους φοιτητές, στους καλλιτέχνες, στους συλλέκτες, στους επαγγελματίες του χώρου (επιμελητές μουσείων, χώρων τέχνης, πολιτιστικών φορέων και ιδρυμάτων) και γενικότερα σε όλους εκείνους που επιθυμούν να προσεγγίσουν τα καλλιτεχνικά φαινόμενα με έναν έγκυρο και ουσιαστικό τρόπο αλλά και να ενημερωθούν κριτικά για τις νέες εκδόσεις, τις επιστημονικές και καλλιτεχνικές εκδηλώσεις, τις εκθέσεις και τα συνέδρια που πραγματοποιούνται εντός και εκτός Ελλάδας.

Στο τεύχος #3 (Δεκέμβριος 2014) το περιοδικό διευρύνει τον ορίζοντά του προς μια περιοχή που ανέκαθεν διατηρούσε με την ιστορία των εικαστικών τεχνών μια περίπλοκη σχέση: την ιστορία της αρχιτεκτονικής. Στο παρόν τεύχος περιλαμβάνεται λοιπόν η συναρπαστική ιστορία των CIAM, των Διεθνών Συνεδρίων Μοντέρνας Αρχιτεκτονικής, κατά την πρώτη –μεσοπολεμική– περίοδο της λειτουργίας τους. Το περιοδικό συμμετέχει επίσης –με κριτική διάθεση– στον εορτασμό του «Έτους Γκρέκο»– φιλοξενώντας ένα κείμενο του καθηγητή Fernando Marías, ενός από τους κορυφαίους μελετητές του έργου του Θεοτοκόπουλου (το κείμενο δημοσιεύεται εδώ για πρώτη φορά). Ακολουθεί μια νέα προσέγγιση για τη σχέση αρχαιολογίας και ιστορίας της τέχνης στην Ελλάδα τον 19ο αιώνα, ένα κείμενο για τις ελληνικές συλλογές έργων τέχνης στις πρώτες δεκαετίες 20ού αιώνα, μία άγνωστη συνεργασία του Γιάννη Τσαρούχη με το περιοδικό Ερυθρός Σταυρός της Νεότητος, όπου περιλαμβάνεται ίσως το πιο πρώιμα (1927) δημοσιευμένο έργο του, η ελληνική μετάφραση μιας βιογραφίας, είναι η πρώτη, του Μιχαήλ Αγγέλου που έγραψε στα λατινικά ο Paolo Giovio, μια επιστολή (1470) του ζωγράφου Francesco del Cossa στον Δούκα Borso d’Este, τεκμήρια για τη σχέση του Λύσανδρου Καυταντζόγλου με την Ακαδημία του Αγίου Λουκά στη Ρώμη και, φυσικά, κριτική παρουσίαση σημαντικών εκθέσεων και βιβλιοκριτική καθώς και η παρουσίαση πρόσφατων επιστημονικών συνεδρίων. Τέλος, πρέπει να τονισθεί η σημασία μιας πρωτότυπης καταγραφής που περιλαμβάνεται στο παρόν τεύχος: δημοσιεύεται εδώ ο κατάλογος των διδακτορικών διατριβών περί νεότερης τέχνης που υποστηρίχτηκαν σε ελληνικά ΑΕΙ μεταξύ των ετών 1973 και 2013· χαρτογραφείται έτσι για πρώτη φορά αυτό το ειδικό πεδίο όπως προκύπτει από την ακαδημαϊκή έρευνα τα τελευταία 40 χρόνια.

Τη διεύθυνση του περιοδικού έχει ο Νίκος Δασκαλοθανάσης, καθηγητής ιστορίας της τέχνης στην ΑΣΚΤ, ενώ τη συντακτική ομάδα απαρτίζουν ο Παναγιώτης Ιωάννου, επίκουρος καθηγητής ιστορίας της τέχνης στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, η Τιτίνα Κορνέζου, επίκουρη καθηγήτρια ιστορίας της τέχνης στο Πανεπιστήμιο Κρήτης και η Άννυ Μάλαμα, επιμελήτρια της Εθνικής Πινακοθήκης.

Το περιοδικό κυκλοφορεί κάθε χειμώνα και καλοκαίρι από τις εκδόσεις futura και βρίσκεται στα κεντρικά βιβλιοπωλεία όλης της χώρας.

Featured post

[*Editorial #3]

cover#3

EDITORIAL #3

Περιοδικό

Ιστορία της Τέχνης

To 2014 ανακηρύχτηκε «έτος Γκρέκο» και ως τέτοιο χαιρετίστηκε σε όλη την Ευρώπη (αλλά και στις ΗΠΑ ακόμη και στην Ιαπωνία). Ειδικά όμως στην Ισπανία –όπου η επέτειος επικυρώθηκε μέσω ειδικής νομοθετικής ρύθμισης (39/2010, πρόσθετη πράξη αρ. 54)– παρατηρήθηκε μάλλον ο μεγαλύτερος ενθουσιασμός: η έκθεση του Τολέδο, η σημαντικότερη για τον ζωγράφο που έχει ποτέ πραγματοποιηθεί, σύμφωνα με την επίσημη ιστοσελίδα της διοργάνωσης, συγκέντρωσε πάνω από 1.000.000 επισκέπτες. Κι όμως, πρόκειται για τον επετειακό εορτασμό ενός θανάτου. Τι μπορεί να σημαίνει αυτό για τον δυτικό πολιτισμό; Υπογραμμίζεται έτσι η ανάγκη να μην απολεσθεί η μνήμη μέσω της υπενθύμισης μιας απώλειας; Επιβεβαιώνεται άραγε η τάση της ιστορίας της τέχνης να αντιλαμβάνεται ακριβώς την ίδια την ιστορία μέσω της δοξαστικής αναφοράς όχι σε συλλογικά αλλά σε ατομικά επιτεύγματα; Ή μήπως ανιχνεύεται εδώ –έστω και αποφατικά, μέσω της αναγωγής σε μια απουσία– η αγωνιώδης αναζήτηση μιας (ενιαίας;) ευρωπαϊκής ταυτότητας;

Φοβάμαι πως τίποτε από αυτά δεν συμβαίνει. Πρόκειται, νομίζω, μάλλον για μια ανάγκη να ενταχθούν στο πεδίο της ανταλλαγής και η μνήμη και η ιστορία και η ταυτότητα. Φοβάμαι ότι ο λόγος για τον οποίο τα τελευταία χρόνια επινοούνται διάφορες «επέτειοι» που να αιτιολογούν την «κατασκευή» ενός «έτους» –ας πούμε στην Ελλάδα το «έτος Καβάφη», το «έτος Παλαμά», γιατί όμως όχι το «έτος Παρθένη» ή το «έτος Γύζη» αποτελεί επίσης θέμα συζήτησης– φοβάμαι λοιπόν ότι όλα αυτά συνδέονται λιγότερο με ένα πραγματικό ενδιαφέρον για την ανάδειξη ενός έργου (θα γνωρίζουμε άραγε καλύτερα τη ζωγραφική του Θεοτοκόπουλου όταν παρέλθει το «έτος» του και ενώ ήδη στον ορίζοντα θα αναδύεται με αστραπιαία ταχύτητα ο εορτασμός ενός άλλου «έτους»;) και περισσότερο με ό,τι έχει αποκληθεί «πολιτιστική βιομηχανία». Κι εδώ οι επιλογές είμαι μάλλον βέβαιο ότι πραγματοποιούνται με μη πολιτιστικά κριτήρια. Τούτο βεβαίως δεν σημαίνει ότι έστω και υπό αυτές τις προϋποθέσεις δεν μας δίνεται η ευκαιρία να στοχαστούμε σήμερα –χωρίς να εγκαταλείπουμε τις παραπάνω σκέψεις– πάνω στο ποιος ακριβώς υπήρξε ο ρόλος του Γκρέκο στο περιβάλλον της τριπλής παράδοσης που τον εξέθρεψε: Κρήτη, Ιταλία, Ισπανία. Όχι μόνο τότε αλλά και τώρα. Η διεκδίκηση ενός Έλληνα, ενός Ιταλού, ενός Ισπανού Γκρέκο αποτελεί κοινό τόπο στην «τριεθνή» –αν και άνισης σημασίας– σχετική βιβλιογραφία. Με αυτό το ζήτημα καταπιάνεται το κείμενο του καθηγητή Fernando Marías που δημοσιεύεται για πρώτη φορά στο ανά χείρας τεύχος. Ο Fernando Marías εξετάζει κριτικά την ισπανόφωνη κυρίως ιστοριογραφία και, μέσα από νέα τεκμήρια, αποκαθιστά την εικόνα του Γκρέκο στον 21ο αιώνα.

Στο παρόν τεύχος, το περιοδικό διευρύνει επίσης τον ορίζοντά του προς μια περιοχή που ανέκαθεν διατηρούσε με την ιστορία των εικαστικών τεχνών μια περίπλοκη σχέση: την ιστορία της αρχιτεκτονικής. Είμαστε από εκείνους που πιστεύουν πως η ιστορία της αρχιτεκτονικής αποτελεί πεδίο της ιστορίας της τέχνης. Κατανοώ βεβαίως ότι εδώ ανοίγει πιθανώς μια μεγάλη συζήτηση κυρίως ως προς το ποιος είναι ο πλέον κατάλληλος να ασκήσει αυτή την επιστήμη: ο ιστορικός ή ο αρχιτέκτονας; Ή, για να το θέσω διαφορετικά, είναι ή όχι απαραίτητο ο ιστορικός να είναι και αρχιτέκτονας; Ο καθηγητής Σωκράτης Γεωργιάδης, συγγραφέας του περί αρχιτεκτονικής κειμένου που δημοσιεύεται εδώ, κατέχει και τις δυο ιδιότητες· αφηγείται λοιπόν τη συναρπαστική ιστορία των CIAM (Congrès Ιnternationaux d’Architecture Moderne), κατά την πρώτη περίοδο της λειτουργίας τους, μια ιστορία sui generis που περιλαμβάνει, εκτός των άλλων, το περίφημο ταξίδι Μασσαλία-Αθήνα (1933) πάνω στο πλοίο Πατρίς ΙΙ, όταν «η πρωτοπορία της αρχιτεκτονικής βρέθηκε αναγκασμένη να διαπραγματευτεί τα ζητήματα της σύγχρονης πόλης μέσα στη θάλασσα». H Ελεονώρα Βρατσκίδου συνεχίζει, με το δεύτερο και τελευταίο μέρος του κειμένου της (το πρώτο μέρος δημοσιεύθηκε στο πρώτο τεύχος του περιοδικού), την αφήγηση της γέννησης της ιστορίας της τέχνης στην Ελλάδα μέσα από την εξέταση του έργου του Στυλιανού Κωνσταντινίδη, διδάσκοντος στο Σχολείο των Τεχνών, τη σημερινή ΑΣΚΤ, από το 1879 έως το 1896. Κατόπιν, η Αφροδίτη Κούρια παρέχει μια σειρά από σημαντικές πληροφορίες που αφορούν έναν τομέα που στην ουσία παραμένει ανεξερεύνητος στη χώρα μας: τις ιδιωτικές συλλογές έργων τέχνης. Εδώ, πεδίο της παραδειγματικής ανάλυσης είναι ορισμένες συλλογές του πρώτου μισού του 20ού αιώνα.

Στο ανά χείρας τεύχος περιλαμβάνονται επίσης τεκμήρια που αφορούν τη σχέση του Λύσανδρου Καυταντζόγλου με την Accademia di San Luca της Ρώμης –δημοσιεύεται μια ελάχιστα γνωστή προσωπογραφία του αρχιτέκτονα από τον Νικηφόρο Λύτρα–, εντοπίζεται ένα από τα πρώτα δημοσιευμένα σχέδια του Γιάννη Τσαρούχη, μεταφράζεται ο πρώτος δημοσιευμένος Βίος του Μιχαήλ Αγγέλου τον οποίο συνέταξε στα λατινικά ο ιταλός ουμανιστής Paolo Giovio και δημοσιεύεται η μετάφραση μιας επιστολής που ο ζωγράφος Francesco del Cossa απεύθυνε το 1470 στον Δούκα Borso d’Este.

To βιβλίο του Παναγιώτη Ιωάννου για τον ελληνικής καταγωγής ζωγράφο Belisario Corenzio, η ελληνική έκδοση της μελέτης του David Batchelor υπό τον τίτλο Χρωμοφοβία και η δημοσιευμένη εκδοχή της διατριβής του Γιάννη Κονταράτου για τη θεωρία και τη ζωγραφική του William Blake, παρουσιάζονται στη συνέχεια. Το πεδίο της ιστορικής τεχνοκριτικής σε αυτό το τεύχος καλύπτεται με έξι κείμενα που αφορούν τις εκθέσεις A Thousand Doors (στη Γεννάδειο), Crisis? What Crisis και No Respect (στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών αλλά και σε δημόσιους χώρους), Εν απουσία θέματος. Φωτογραφίες του Michael Somoroff & του August Sander (στο Μουσείο Μπενάκη της Πειραιώς), O Δ. Θεοτοκόπουλος μεταξύ Βενετίας και Ρώμης (στο Ιστορικό Μουσείο Κρήτης), Masculin/Masculin (στο παρισινό Orsay) και Veronese (στην Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου). Παρουσιάζονται επίσης τα συνέδρια El Greco. The Cretan Years και Η ιστοριογραφία της αρχιτεκτονικής στην Ελλάδα στον 20ό και 21ο αιώνα, που πραγματοποιήθηκαν στο Ηράκλειο και την Αθήνα αντιστοίχως, καθώς και η επιστημονική συνάντηση με τίτλο Ιστορία της τέχνης: η συγκρότηση του επιστημονικού πεδίου στην Ευρώπη και οι εξελίξεις στην Ελλάδα (18ος-19ος αιώνας), που πραγματοποιήθηκε στο Ρέθυμνο. Τέλος, πρέπει να τονισθεί η σημασία μιας πρωτότυπης καταγραφής που περιλαμβάνεται στο παρόν τεύχος: δημοσιεύεται εδώ ο κατάλογος των διδακτορικών διατριβών περί νεότερης τέχνης που υποστηρίχτηκαν σε ελληνικά ΑΕΙ μεταξύ των ετών 1973 και 2013· χαρτογραφείται έτσι για πρώτη φορά αυτό το ειδικό πεδίο όπως προκύπτει από την ακαδημαϊκή έρευνα τα τελευταία 40 χρόνια.

Νίκος Δασκαλοθανάσης

Featured post

[*ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ #3]

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ #3

Περιοδικό

Ιστορία της Τέχνης

CORPUS

Σωκράτης Γεωργιάδης, καθηγητής, Staatliche Akademie der Bildenden Künste, Στουτγάρδη
«Η μοντέρνα αρχιτεκτονική ως κοινωνική πρακτική – CIAM 1-4»

Ελεονώρα Βρατσκίδου, μεταδιδακτορική ερευνήτρια, Τechnische Universität Berlin 
«Αρχαιολογία και ιστορία της τέχνης στην Ελλάδα τον 19ο αιώνα: η διδασκαλία του Γρηγόριου Παπαδόπουλου και του Στυλιανού Κωνσταντινίδη στο Σχολείο των Τεχνών» (II)

Αφροδίτη Κούρια, διδάκτωρ, ΕΚΠΑ
«Συλλέκτες και νεοελληνική τέχνη στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα»

ΞΕΝΙΑ
[Εδώ φιλοξενούνται κείμενα ιστορικών τέχνης που δραστηριοποιούνται εκτός Ελλάδας και έχουν κατά κανόνα γραφτεί σε ξένη γλώσσα. Τα κείμενα αυτά είτε είναι γραμμένα ειδικά για το περιοδικό είτε έχουν δημοσιευθεί την τελευταία πενταετία και αποτελούν ευγενική παραχώρηση του συγγραφέα τους. Τα κείμενα επιλέγονται και μεταφράζονται με ευθύνη της Σύνταξης.]

Fernando Marías, καθηγητής, Universidad Autónoma de Madrid – Real Academia de la Historia
«Ανασκευάζοντας έναν μύθο σε Κρήτη και Τολέδο: έγγραφα και γραπτά του Γκρέκο»

Μετάφραση από τα ισπανικά: Άννα Αδρασκέλα, μεταπτυχιακή φοιτήτρια ιστορίας της τέχνης, Πανεπιστήμιο Κρήτης

ΠΗΓΕΣ / ΤΕΚΜΗΡΙΑ
[Σε αυτό το τμήμα του περιοδικού δημοσιεύονται γραπτά τεκμήρια, εκδομένα ή ανέκδοτα, που υπέχουν θέση πρωτότυπης πηγής για την ιστορία της τέχνης. Εδώ θα περιλαμβάνεται λοιπόν ενδεικτικά «από τη μια, ένα παλαιότερο σώμα κειμένων περί τέχνης όπως τεχνικές οδηγίες για καλλιτέχνες, εγχειρίδια και οδηγούς για ειδήμονες, βιογραφίες καλλιτεχνών και κείμενα θεωρίας της τέχνης πριν από τη συγκρότηση μιας επιστημονικής ιστορίας της τέχνης [Kunstwissenschaft] και, από την άλλη, νεότερα περί τέχνης γραπτά, στο μέτρο που δεν διεκδικούν επιστημονικο-ακαδημαϊκό καθεστώς» [1] .
Τα δημοσιευμένα τεκμήρια –όταν είναι ξενόγλωσσα– παρουσιάζονται σε ελληνική απόδοση ενώ τα αδημοσίευτα μεταγράφονται ή/και μεταφράζονται. Η δημοσίευση ή/και η μετάφραση των τεκμηρίων πραγματοποιείται με την ευθύνη της Σύνταξης, συνοδεύεται από σύντομη εισαγωγή και, όταν κρίνεται απαραίτητο, από πραγματολογικές παρατηρήσεις.
Ο στόχος της δημοσίευσης των πηγών και των τεκμηρίων είναι διττός: από τη μια συλλέγεται ένα σώμα κειμένων χρήσιμων για την έρευνα ή τη διδασκαλία της ιστορίας της τέχνης και από την άλλη δίνεται ένα έναυσμα για την ενεργοποίηση του ενδιαφέροντος γύρω από ζητήματα που τις περισσότερες φορές, τουλάχιστον στη χώρα μας, δεν έχουν επαρκώς συζητηθεί.]

1. E. H. Gombrich, “Kunstliteratur” στο Atlantisbuch der Kunst: eine Enzyklopädie der bildendenKünste, Ζυρίχη, Atlantis Verlag, 1952, σσ. 665-679, αγγλ. μτφρ. Max Marmor, “The literature of art”, Art Documentation, 11, (1), Άνοιξη 1992, σσ. 3-8, το παράθεμα σ.3.

Ο Λύσανδρος Καυταντζόγλου και η Accademia di San Luca της Ρώμης
Επίμετρο: Γεράσιμος Πιτζαμάνος, Λεωνίδας Δρόσης.
Επιμέλεια-μετάφραση: Παναγιώτης Ιωάννου

Μία άγνωστη συνεργασία του Γιάννη Τσαρούχη με το περιοδικό Ερυθρός Σταυρός της Νεότητος (1927)
Κώστας Γ. Τσικνάκης, ειδικός λειτουργικός επιστήμονας, Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών

Paolo Giovio Βίος του Μιχαήλ Αγγέλου
Μετάφραση από τα λατινικά: Κωνσταντίνος Λερούνης, μεταπτυχιακός φοιτητής ιστορίας του πολιτισμού της Αναγέννησης, Warburg Institute, University of London

Επιστολή του ζωγράφου Francesco del Cossa στον Δούκα Borso d’Este (1470)
Μετάφραση από τα ιταλικά: Βασιλική Δανιήλ, μεταπτυχιακό δίπλωμα ιστορίας της τέχνης, Πανεπιστήμιο Κρήτης

ΒΙΒΛΙΑ

Νίκος Δασκαλοθανάσης
Παναγιώτης Κ. Ιωάννου, Belisario Corenzio. Η ζωή και το έργο του

Μίλτος Φραγκόπουλος, διδάσκων, Κολλέγιο Βακαλό / University of Derby
David Batchelor, Χρωμοφοβία

Κωνσταντίνος Στεφανής, διδάκτωρ ιστορίας της τέχνης, The London Consortium
Γιάννης Κονταράτος Η θεωρία του William Blake για την τέχνη και η σημασία του εικαστικού του έργου για την κατανόησή της

ΕΚΘΕΣΕΙΣ

Αλεξάνδρα Κοροξενίδη, ΒΑ ιστορίας της τέχνης, Columbia University
A THOUSAND DOORS
Γεννάδειος Βιβλιοθήκη, Αμερικανική Αρχαιολογική Σχολή
4 Μαΐου – 30 Ιουνίου 2014

Ορέστης Πάγκαλος, υποψήφιος διδάκτωρ, ΑΠΘ
I. CRISIS? WHAT CRISIS?
31 Ιανουαρίου – 12 Ιουλίου 2014
II. NO RESPECT
Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών, 11 Απριλίου – 13 Ιουλίου 2014

Κώστας Ιωαννίδης, επίκουρος καθηγητής, ΑΣΚΤ
Εν απουσία θέματος. Φωτογραφίες του Michael Somoroff και του August Sander
Μουσείο Μπενάκη (Κτίριο οδού Πειραιώς)
13 Φεβρουαρίου – 6 Μαρτίου 2014

Τιτίνα Κορνέζου
O Δ. Θεοτοκόπουλος μεταξύ Βενετίας και Ρώμης
Ηράκλειο, Ιστορικό Μουσείο Κρήτης
21 Ιουνίου – 25 Oκτωβρίου 2014

Κάτια Παπανδρεοπούλου, διδάκτωρ, Université Paris I Panthéon-Sorbonne
Masculin/Masculin. L’homme nu dans l’art de 1800 à nos jours
Musée d’Orsay, Παρίσι
24 Σεπτεμβρίου 2013 – 12 Ιανουαρίου 2014

Εύα Παπούλια, υποψήφια διδάκτωρ, The Courtauld Institute of Art
Veronese: Magnificence in Renaissance Venice
Τhe National Gallery, Λονδίνο
19 Μαρτίου – 15 Ιουνίου 2014

ΣΥΝΕΔΡΙΑ

Τιτίνα Κορνέζου
EL GRECO. THE CRETAN YEARS
Ηράκλειο, 21 – 23 Ιουνίου 2014

Μαριάννα Χαριτωνίδου, υποψήφια διδάκτωρ, ΕΜΠ
Η ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΣΤΟΝ 20ό ΚΑΙ 21ο ΑΙΩΝΑ: ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΕΣ ΜΕΤΑΞΥ «ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑΣ» ΚΑΙ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ
Αθήνα, 22 – 24 Μαΐου 2014

Άννυ Μάλαμα
ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ: Η ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΟΙ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (18ος-19ος ΑΙΩΝΑΣ)
Ρέθυμνο, 3 – 4 Οκτωβρίου 2014

ARCHIVUM

Γιάννης Γαλανόπουλος, υποψήφιος διδάκτωρ, ΑΣΚΤ
Ειρήνη Ματαλλιωτάκη, μεταπτυχιακή φοιτήτρια ιστορίας της τέχνης, Πανεπιστήμιο Κρήτης
Κατάλογος διδακτορικών διατριβών περί νεότερης τέχνης στα ελληνικά ΑΕΙ: 1973-2013

© κειμένων: εκδόσεις futura / οι συγγραφείς

Με εξαίρεση τη χρήση αποσπασμάτων υπό την προϋπόθεση της ρητής αναφοράς της πηγής, δεν επιτρέπεται η αναδημοσίευση/αναπαραγωγή οποιουδήποτε τμήματος του περιοδικού χωρίς τη γραπτή άδεια του εκδότη.

Featured post

[*Corpus; abstracts #3]

ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ #3

Περιοδικό

Ιστορία της Τέχνης

Corpus

Σωκράτης Γεωργιάδης

Mοντέρνα αρχιτεκτονική ως κοινωνική πρακτική – CIAM I-IV

Η διατύπωση των αρχών της φονξιοναλιστικής αρχιτεκτονικής και πολεοδομίας ήταν το αντικείμενο των τεσσάρων πρώτων συνεδρίων (1928-1933) των Congrès Internationaux d’Architecture Moderne (CIAM). «Το συνειδητό πάγωμα του αισθητικού στοιχείου» και ο προσανατολισμός της αρχιτεκτονικής στη βάση των αιτημάτων στο χώρο των ευρύτερων λαϊκών στρωμάτων και τάξεων αποσπούσε τους αρχιτεκτονικούς προβληματισμούς από την περιοχή του λόγου περί Καλών Τεχνών και τους μετατόπιζε στην περιοχή της κοινωνιολογίας. Το δίλημμα μεταξύ τεχνοκρατικών – ρεφορμιστικών στρατηγικών αφ’ ενός και μιας συστημικού τύπου κριτικής στον τρόπο παραγωγής του δομημένου χώρου εν μέσω ενός στο έπαρκο φορτισμένου ιδεολογικοπολιτικού περιβάλλοντος αφ’ ετέρου αποτέλεσαν τον πυρήνα των συζητήσεων, αντιπαραθέσεων, προγραμμάτων και διακηρύξεων των συνεδρίων.

Ο Σωκράτης Γεωργιάδης είναι Καθηγητής Ιστορίας της Αρχιτεκτονικής στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων της Κρατικής Ακαδημίας Καλών Τεχνών της Στουτγάρδης. Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα εστιάζονται στην ιστορία και τη θεωρία της αρχιτεκτονικής του 19ου και του 20ού αιώνα καθώς και στην ιστορία της ελληνικής αρχιτεκτονικής των αρχαϊκών χρόνων. Έχει δημοσιεύσει μονογραφίες για το έργο του Ελβετού ιστορικού τέχνης Sigfried Giedion και για το θεωρητικό έργο του γερμανού αρχιτέκτονα Gottfried Semper. Αυτή την περίοδο ασχολείται με την έκδοση από το αρχείο του Institut für Geschichte und Theorie der Architektur/Eidgenössische Technnische Hochschule Zürich ενός ημιτελούς έργου του Sigfried Giedion για την ιστορία του πολιτισμού του 19ου αιώνα. [sokratis.georgiadis@abk.stuttgart.de]

Ελεονώρα Βρατσκίδου

Αρχαιολογία και ιστορία της τέχνης στην Ελλάδα τον 19ο αιώνα: η διδασκαλία του Γρηγόριου Παπαδόπουλου και του Στυλιανού Κωνσταντινίδη στο Σχολείο των Τεχνών (II)*

Η διμερής αυτή μελέτη διερευνά τις θεσμικές απαρχές της ιστορίας της τέχνης στην Ελλάδα του 19ου αιώνα, εξετάζοντας τη διδασκαλία του Σχολείου των Τεχνών. Το δεύτερό της μέρος επικεντρώνεται στην περίπτωση του φιλόλογου Στυλιανού Κωνσταντινίδη (1838-1899), καθηγητή της ιστορίας της τέχνης και της αισθητικής την περίοδο 1879-1896. Oι επιλογές του Κωνσταντινίδη ανανεώνουν ριζικά τον ιστορικό και θεωρητικό λόγο που παράγεται εντός του κυρίαρχου καλλιτεχνικού θεσμού της χώρας. Η διδασκαλία του εγκαταλείπει την αρχαιολογική προσέγγιση που είχε εδραιωθεί από τον προκάτοχό του Γρηγόριο Παπαδόπουλο (βλ. το πρώτο μέρος της μελέτης στο Ιστορία της τέχνης, 1, Χειμώνας 2013, σσ. 10-45) και εισάγει το μοντέλο της παγκόσμιας ιστορίας της τέχνης, πριμοδοτώντας τη φορμαλιστική ανάλυση και την κωδικοποίηση των ιδιαίτερων εκφραστικών δυνατοτήτων της αρχιτεκτονικής, γλυπτικής και ζωγραφικής μορφής. Ο Κωνσταντινίδης προσανατολίζεται επίσης προς μια «επιστημονική» αισθητική που αξιοποιεί τις πρόσφατες ανακαλύψεις της φυσιολογίας και της πειραματικής ψυχολογίας για την μελέτη της αισθητικής εμπειρίας. Στόχος είναι να τεθούν στη διάθεση των μαθητευόμενων καλλιτεχνών οι «θετικοί» νόμοι της ανθρώπινης όρασης και αντίληψης, η χρήση των οποίων μπορεί να μεγιστοποιήσει την συγκινησιακή επίδραση του έργου στο θεατή. Τα διδακτικά εγχειρίδια του καθηγητή αντλούν κυρίως από το έργο των σύγχρονών του Γάλλων θεωρητικών Charles Blanc (1813-1882) και Eugène Véron (1825-1889) και προωθούν ιδέες και αξίες, όπως η υποκειμενικότητα και η καλλιτεχνική πρωτοτυπία, που θέτουν σε αμφισβήτηση τις κανονιστικές αρχές του κλασικισμού.

Η Ελεονώρα Βρατσκίδου είναι διδάκτωρ της École des Hautes Études en Sciences Sociales (E.H.E.S.S.), Παρίσι. Ως υπότροφος του Ιδρύματος Alexander von Humboldt (2014-2016), εκπονεί μεταδιδακτορική έρευνα στο Τechnische Universität του Bερολίνου, με θέμα τη διδασκαλία της ιστορίας της τέχνης στις ακαδημίες καλών τεχνών κατά τον 19ο αιώνα. [evratskidou@gmail.com]

* Για τo πρώτο μέρος του κειμένου της Ελεονώρας Βρατσκίδου με τίτλο «Αρχαιολογία και ιστορία της τέχνης στην Ελλάδα το 19ο αιώνα: η διδασκαλία του Γρηγόριου Παπαδόπουλου και του Στυλιανού Κωνσταντινίδη στο Σχολείο των Τεχνών (I)» βλ. Ιστορία της τέχνης, 1, Χειμώνας 2013, σσ. 10-45.

Αφροδίτη Κούρια

Συλλέκτες και νεοελληνική τέχνη στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα:

πρόσωπα, συμπεριφορές και πλαίσιο υποδοχής

Ιστορικές, κοινωνικές, οικονομικές και πολιτιστικές συνθήκες στην Ελλάδα δεν ευνόησαν των ανάδυση συλλεκτών υψηλού προφίλ με ισχυρή παρουσία στην καλλιτεχνική ζωή. Ωστόσο, στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα συλλέκτες υποστήριζαν τη νεοελληνική τέχνη και ορισμένους καλλιτέχνες, και ο συλλεκτισμός σε κάποιες περιπτώσεις ξεπέρασε τον ιδιωτικό χώρο και συνδέθηκε με το δημόσιο και πολιτιστικούς φορείς. Η πολυεπίπεδη πραγμάτευση αυτού του ελάχιστα μελετημένου θέματος, η θεώρηση συλλεκτών και συλλογών σε ποικίλα συμφραζόμενα, στοχεύει να αναδείξει τις πολλαπλές πτυχές του θέματος με τις ερευνητικές προκλήσεις που προσφέρουν στους ιστορικούς της νεοελληνικής τέχνης σε ό,τι αφορά την τεκμηρίωση, το ρόλο των τεχνοκριτών, την υποδοχή και πρόσληψη καλλιτεχνών, έργων και θεμάτων σε μια καθοριστική εποχή για τη διαμόρφωση του πρώιμου ελληνικού μοντερνισμού.

Η Αφροδίτη Κούρια είναι διδάκτωρ ιστορίας της τέχνης (ΕΚΠΑ). Τα τρέχοντα ερευνητικά της ενδιαφέροντα εστιάζονται στους συλλέκτες και τις συλλογές νεοελληνικής τέχνης και επίσης στην εικονογραφία του αστικού χώρου στη νεοελληνική ζωγραφική του πρώτου μισού του 20ου αιώνα. [akouria@otenet.gr]

*ΕΚΔΟΣΗ – Art History in Greece. Selected Essays

Αθήνα, 19 Μαΐου 2018   ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ   Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΕΙΤ είναι στην ευχάριστη θέση να σας ανακοινώσει την έκδοση του τόμου Art History in Greece. Selected Essays, ed. Evgenios D. Matthiopoulos, Association of Greek Art Historians, Melissa Publishing House, Αthens, 2018. O τόμος σχεδιάστηκε και εκδόθηκε με αφορμή τη συμμετοχή της Ελλάδας […]

http://eeit.org/2018/05/19/publication-art-history-in-greece/

#CallForPapers / International Conference On Monumentality #AcropolisMuseum #HellenicOpenUniversity

Call for papers for the international conference On Monumentality Athens, Acropolis Museum, 4-6 April 2019

A century separates us from the “rupture of history” and the historical ambiguities that the early heroic modernism
introduced in the urban space, and eighty years from the destruction of the European monumental deposit from the
bombings of WWII, a defining moment for the introduction of new kinds of monumentality alongside the old ones.
Yet, monumentality still emerges as a major spatial, aesthetic, symbolic, architectural and archaeological
phenomenon. In a climate of pessimism in present day western cities, which are dealing with an increasingly
precarious present, due to economic and other forms of instability, the durability of monumentality as “urban
permanence” (the famous Aldo Rossi concept), appears to be among the few remaining symbolic and spatial rocks and
as such is needed, maintained, enhanced, landscaped and even invented.
The international conference “On Monumentality”, organised by the Module Art-Architecture-Urban Planning,
Hellenic Open University, to be held in the Acropolis Museum, Athens, 4-6 of April, 2019, will explore the following
relevant dimensions of monumentality and the monumental both in the European urban and peripheral space and
also of cities/countries globally:
 Old, new and emergent kinds of monumentality
 Struggles around monumentality formation: Social, symbolic and political aspects
 Aesthetics of monumentality’s protection
 The economic and developmental aspects of monumentality
 Monumentality in the urban space and the “natural”/regional landscape
 Scales of the monumental
In the above context is invited the submission of proposals for papers from architects, archaeologists,architectural
historians, urban planners, urban and cultural geographers, art theorists and historians, social anthropologists and
other relevant theorists until June 15, 2018. Acceptance of papers will be decided until late July 2018. Participation
will be free of charge.
Conference languages: English, Greek.
Proposals, including name plus title and abstract of paper of up to 300 words and a brief CV, can be sent to one or all
of the following members of the organizing committee:
Prof. Argyro Loukaki: argyro-loukaki@hotmail.com
Assoc. Prof. Dimitris Plantzos: dkplantzos@gmail.com
Dr. Jenny Albani: jennyalbani@gmail.com
Dr. Dionysis Mourelatos: dmourela@arch.uoa.gr
Dr. Konstantinos Soueref ksoueref@culture.gr
Dr. Stavros Alifragkis sa346@otenet.gr

Call for papers-International Conference On Monumentality-Acropolis-Museum-April 2019

Αποχαιρετισμός στον Άγγελο Δεληβορριά, του Δημήτρη Αρβανιτάκη

ΑΓΓΕΛΕ, ΑΥΤΟ ΕΙΝΑΙ ΕΝΑ ΓΡΑΜΜΑ ΑΓΑΠΗΣ ΠΟΥ ΔΕΝ ΘΕΛΕΙ ΝΑ ΤΕΛΕΙΩΣΕΙ…

«Ο κύριος Δεληβορριάς, ο διευθυντής του Μουσείου Μπενάκη» – έτσι τον γνώρισα, ένα βράδυ του 1998, στη βενετσιάνικη οστερία «Nono risorto». Κι εκείνος, τείνοντας προς το μέρος μου το ποτήρι με το ουίσκι, με τον δείκτη του χεριού του τεντωμένο, σχεδόν αγγίζοντάς με, με βλέμμα χαμογελαστό, ίσως για να συστηθεί ακόμα καλύτερα: «Εγώ, κύριε, είμαι φίλος του Λέοντος Αυδή!» Ο Άγγελος Δεληβορριάς, που διεκδικούσε πάντα ολόκληρο τον εαυτό του… Ένας αθώος γόης, ένα παιδί…

Στα χρόνια που ήρθαν -χρόνια πολλά, ευτυχώς, αλλά ποτέ αρκετά, δυστυχώς- είχα την τύχη να είμαι ένας από κείνους που μεγάλωσαν μαζί του, άκουσαν, ένιωσαν, ποτίστηκαν, πίστεψαν, έμαθαν, συμμερίστηκαν το πάθος του. Και τώρα πρέπει, όσο το αίμα της μνήμης είναι ζεστό, όσο πνίγεται η ψυχή από το ασφυκτικό τέλος, να ζωγραφίσω μία εικόνα. Αδύνατο. Αλλά η γλώσσα δεν έχει άλλον τρόπο, παρά να δοκιμάζει τον εαυτό της.

Ο Άγγελος Δεληβορριάς, oραματιστής και εργάτης, γενναιόδωρος και ανυπεράσπιστα ρομαντικός. Αγαπούσε να διηγείται, με αυτονόητη υπερηφάνεια, για το πώς οραματίστηκε το Μουσείο Μπενάκη, για το πώς το άνοιξε στην κοινωνία: για τις δυσκολίες, τις αντιστάσεις, τα στοιχήματα, τις πίκρες, αλλά και για την απέραντη χαρά της δημιουργίας. Μπορούσε να καυχιέται για το ότι επί σαράντα πέντε σχεδόν χρόνια στο τιμόνι αυτού του δύσκολου καραβιού κατάφερε όχι μόνο να δημιουργήσει το πιο «λαμπερό» μουσείο στην Ελλάδα, αλλά και να χτίσει το τεράστιο κύρος του Μουσείου «του» στην Ελλάδα και το εξωτερικό.

Να ανοίξει; Να δημιουργήσει; Να χτίσει; Ναι, γιατί είχε χάρισμα ζηλευτό να εμπνέει: τους συνεργάτες του, τους καλλιτέχνες, την κοινωνία. «Ο Δεληβορριάς μάς έχει κάνει μουτζαχεντίν», μου είχε πει μία συνάδελφος εδώ και πολλά χρόνια. Και είναι αλήθεια: ένα μελίσσι, ένας οργασμός, ένα διαρκές στοίχημα, ένα ανήσυχο νησί ήταν και είναι το Μουσείο «του». Και στην καρδιά αυτού του πολύβουου μικρού κόσμου, το αυστηρό, χαμογελαστό, το αληθινά πατρικό βλέμμα ενός ανθρώπου. Ενός δασκάλου, ενός πολίτη βαθιά δημοκρατικού.

Οι δεκαετίες της Μεταπολίτευσης. Εύκολα χρόνια, θα πεις, με όρτσα τα πανιά της κοινωνίας μας. Αλλά, εδώ υπήρξε το δικό του μπόλιασμα. Μέσα σε καιρούς «εύκολους», αυτός δεν θέλησε τίποτα εύκολο. Η ανησυχία του τον έσπρωχνε: κοιλοπονούσε ιδέες, δεν φοβήθηκε να σχεδιάσει, να δοκιμαστεί, να κάνει ρήξεις.

Ο Άγγελος Δεληβορριάς, ένας έλληνας που αγάπησε βαθιά το φως της γης του, ένας κοσμοπολίτης, ένας αθώος ανεξίθρησκος… Γιατί, αν θέλησε να χτίσει στην καρδιά του Μουσείου Μπενάκη, στην καρδιά της Αθήνας, μια έκθεση-αφήγηση της ιστορίας και της τέχνης της αγαπημένης του Ελλάδας, αν δημιούργησε το πολύμορφο κέντρο της «Πειραιώς», αν έκανε πράξη ένα άλλο όνειρό του («θέλω, παιδί μου, να φτιάξω ένα μουσείο για την Ελλάδα που αγάπησα, -κατάλαβες;»), φτιάχνοντας με τα χέρια του -ώρες, μέρες, νύχτες- τη μοναδική έκθεση του ελληνικού εικοστού αιώνα στην Πινακοθήκη Γκίκα, έχτισε μαζί και το πρώτο μουσείο Ισλαμικής τέχνης, τιμώντας την πνευματική ανοιχτότητα και τον πολιτισμό του ιδρυτή του Μουσείου «του», του Αντώνη Μπενάκη.

Αλλά πήγε πολύ παραπέρα. Οραματίστηκε και δημιούργησε έναν πολυεπίπεδο πολιτιστικό οργανισμό, που υπερέβαινε διαρκώς τον εαυτό του, και τον προίκισε με όλη την αυστηρότητα που απαιτείται για να μπορεί να εδραιωθεί και να εξελιχθεί. Πέρα από την οργάνωση και τον εμπλουτισμό των συλλογών που συνιστούν τη γενέθλια προίκα του Μουσείου Μπενάκη (αρχαία, βυζαντινή, νεότερη και σύγχρονη τέχνη), δημιούργησε ένα ακτινωτό σύστημα μουσειακής οργάνωσης, που όχι μόνο εγγυάται την αναγκαία φιλοσοφία της εκθεσιακής πολιτικής, αλλά και εξασφαλίζει τις δομές για τη συγκέντρωση, τη συντήρηση, την τεκμηρίωση και την ανάδειξη των βασικών ψηφίδων του νεοελληνικού πολιτισμού: αρχιτεκτονική, φωτογραφία, πάσης φύσεως αρχειακό υλικό. Θεωρούσε διαρκώς απαραίτητη (πόσο αυτονόητο είναι αυτό;) τη συνεργασία του Μουσείου «του» με μουσειακούς οργανισμούς, με πνευματικά ιδρύματα, εντός και εκτός Ελλάδας, για την οργάνωση εκθέσεων, ερευνών, εκδόσεων. Η μέριμνά του έφερε το Μουσείο «του» να είναι το πρώτο που οργάνωσε εκπαιδευτικά προγράμματα στη χώρα, να έχει σήμερα τη μεγαλύτερη Βιβλιοθήκη στην Ελλάδα, να έχει ένα εξαιρετικά πλούσιο εκδοτικό πρόγραμμα – και τόσα άλλα, που θα ‘ρθει η ώρα να ειπωθούν και να εκτιμηθούν.

«Και τούτο ποιείν κακείνο μη αφιέναι», ήταν το μότο του, που το πρόφερε καπνίζοντας το αγαπημένο του τσιγάρο και αφήνοντας το βλέμμα του ξεκρέμαστο, στο κενό – «κατάλαβες;»: σκέψεις, σχέδια, αγωνίες, υποχρεώσεις, στοιχήματα. Πού να προλάβεις; Το Μουσείο, οι άνθρωποί του, η «οικογένειά μας», η Ελλάδα του, και πάλι το Μουσείο… Και η αγαπημένη του αρχαιολογία, το μεράκι της Σπάρτης, το βιβλίο που δεν έλεγε να τελειώσει, ο χρόνος που δεν έφτανε ποτέ. Σαν τον Καζαντζάκη, που ήθελε να βγει στον δρόμο, να ζητιανέψει: «Άνθρωποι, χαρίστε μου ένα τέταρτο από τη ζωή σας…»

Αλλά, χάρηκε τον καλό ιδρώτα των κόπων του. Την ειλικρινή πανελλήνια και διεθνή αναγνώριση: για το έργο του στο Μουσείο Μπενάκη, για τις αρχαιολογικές του έρευνες, για την πολιτιστική πολιτική που υπηρέτησε, για το ήθος και την επιστημονική του συνεισφορά…

… Αλλά, τώρα, τέλος, «κύριε Δεληβορριά», αγαπημένε μας Άγγελε. Τα κίτρινα χαρτάκια και το μπλε μαρκαδοράκι θα περιμένουν μάταια. Το βιβλίο της Αφροδίτης δεν θα τελειώσει. Κι ούτε θα ξανακούσουμε ποτέ, νωρίς το πρωί, να βγαίνει από το γραφείο σου η αραχνοΰφαντη φωνή της νεράιδας να τραγουδάει τη Νόρμα, ούτε τη μακρινή νιότη σου να τραγουδάει με τη φωνή της Φλέρυς Νταντωνάκη «Πέρα στο θολό ποτάμι έσκυψε η νύχτα να λουστεί…». «Ποτέ πια»!

Ξέρω ότι οι φωνές των ζωντανών δεν μπορούν να τρυπήσουν το παχύ σκοτάδι που τους χωρίζει από το βασίλειο των νεκρών, που τώρα ανήκεις. Αλλά, η φωνή της αγάπης αυταπατάται πως η δύναμή της μπορεί να τρυπώσει στα πέπλα του Μεγάλου Τίποτα και να ψιθυρίσει τις τελευταίες της λέξεις.

Ήταν χαρά και μάθημα η ζωή μαζί σου, Άγγελε Δεληβορριά. Έναν κόσμο μας φώτισες: τη δική σου Οδό Ονείρων. Και τώρα που είναι δειλινό κι έξω μυρίζουνε οι πρώτοι βασιλικοί και η λουίζα, η δική μου φωνή λυγίζει, άλλο δεν έχει, και λέω να κλέψω μουσική που σου ταιριάζει, να στη στείλω – αλλά πού; Αρχή: «Γεια σας… Ήρθα για να σας δείξω ο ίδιος την Οδό Ονείρων. … Είναι ένας δρόμος σαν όλους τους άλλους δρόμους της Αθήνας …, μικρός, ασήμαντος, λυπημένος, τυραννικός, μα κι απέραντα ευγενικός. … Εδώ, σ’ αυτό τον δρόμο γεννιώνται και πεθαίνουν τα όνειρα τόσων παιδιών, ίσαμε τη στιγμή που η αναπνοή τους θα ενωθεί με τ’ ανοιξιάτικο αεράκι του επιταφίου και θα χαθεί…». Και τέλος: «Εδώ τελειώνει η μουσική για την Οδό Ονείρων. Εδώ τελειώνουν τα όνειρα που μου δανείσατε εσείς οι ίδιοι μια βραδιά, δίχως να το γνωρίζετε… Τώρα είναι αργά κι όλοι οι φίλοι μου έχουν αποκοιμηθεί. Εγώ, αθεράπευτα πιστός σ’ αυτό τον δρόμο, θα ξαγρυπνήσω ώς το πρωί, για να μαζέψω τα καινούργια όνειρα που θα γεννήσετε, να τα φυλάξω και να σας τα ξαναδώσω μια άλλη φορά, πάλι σε μουσική. Καληνύχτα».

Εκεί που τώρα πας, τίποτα δεν θυμάσαι. Αλλά, εμείς εδώ, όσο ακόμα είμαστε εδώ, θέλουμε να σε τυλίξουμε με την αγάπη μας. Θυμόμαστε, υποσχόμαστε και σε ευχαριστούμε γι’ αυτό που ήσουν. Πλούσιος, χαμογελαστός, αθώος: ένα παιδί.

Γράφει για το ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Δημήτρης Αρβανιτάκης [http://www.amna.gr/mobile/article/252191/Apochairetismos-ston-Aggelo-Deliborria—Grafei-gia-to-APE-MPE-o-Dimitris-Arbanitakis]

 * Ο Δημήτρης Αρβανιτάκης είναι ιστορικός, υπεύθυνος των εκδόσεων του Μουσείου Μπενάκη

Απώλεια Άγγελου Δεληβορριά

Εταιρεία Ελλήνων Ιστορικών Τέχνης (Ε.Ε.Ι.Τ.)

Αθήνα, 24/4/2018

Το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας Ελλήνων Ιστορικών Τέχνης πληροφορήθηκε με θλίψη τον θάνατο του Άγγελου Δεληβορριά.

Ο Άγγελος Δεληβορριάς είχε γεννηθεί το 1937 στην Αθήνα. Σπούδασε Αρχαιολογία και Ιστορία της Τέχνης στα Πανεπιστήμια της Θεσσαλονίκης και της Αθήνας, πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Freiburg και του Tübingen από όπου έλαβε το διδακτορικό του δίπλωμα το 1972 και μεταδιδακτορικές σπουδές στο Παρίσι. Από το 1973 έως το 2014 διετέλεσε διευθυντής του Μουσείου Μπενάκη και κατόπιν μέλος της διοικητικής του επιτροπής.  Από το 1992 έως το 2005 ήταν τακτικός καθηγητής Ιστορίας της Τέχνης στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Για το σύνολο του έργου του τιμήθηκε με πολλά διεθνή βραβεία. Από τον Ιούνιο του 2016 εκλέχτηκε από την ολομέλεια της Ακαδημίας Αθηνών τακτικό μέλος στην έδρα της Αρχαιολογίας-Μουσειολογίας.

Η παρουσία του στον χώρο της αρχαιολογίας, της μουσειολογίας και της ιστορίας της τέχνης από τη Μεταπολίτευση μέχρι σήμερα…

Δείτε την αρχική δημοσίευση 61 επιπλέον λέξεις

Dictionary of Art Historians, 2nd ed, launched today

#Dictionary_of_Art_Historians

Journal of Art Historiography

With apologies for cross-posting

Colleagues:

The second edition of the internet tool Dictionary of Art Historians was officially rolled out today.  Many of you had a chance to examine the beta version in NYC at the ARLIS meeting or in Los Angeles at CAA.  The official press release, http://arthistorians.info/news, explains the tool and its history fully.  A multitude of art librarians and scholars advised on it and the redesign.  Please note the new url (no longer the “.org” one),  www.arthistorians.info.

I also want to underscore one of the biggest changes is that we’re formally accepting contributions from the art community.  If you know of staff, scholars, classes or even someone who’d you’d like to contribute, please use the ‘contribute’ link to begin the process.

Again, my thanks to this community for making this tool—which is very much ongoing—the success it has.

Best,

Lee

Lee Sorensen, A.M., A.M.

Δείτε την αρχική δημοσίευση 14 επιπλέον λέξεις