Tag Archives: #BenakiMuseum

Αποχαιρετισμός στον Άγγελο Δεληβορριά, του Δημήτρη Αρβανιτάκη

ΑΓΓΕΛΕ, ΑΥΤΟ ΕΙΝΑΙ ΕΝΑ ΓΡΑΜΜΑ ΑΓΑΠΗΣ ΠΟΥ ΔΕΝ ΘΕΛΕΙ ΝΑ ΤΕΛΕΙΩΣΕΙ…

«Ο κύριος Δεληβορριάς, ο διευθυντής του Μουσείου Μπενάκη» – έτσι τον γνώρισα, ένα βράδυ του 1998, στη βενετσιάνικη οστερία «Nono risorto». Κι εκείνος, τείνοντας προς το μέρος μου το ποτήρι με το ουίσκι, με τον δείκτη του χεριού του τεντωμένο, σχεδόν αγγίζοντάς με, με βλέμμα χαμογελαστό, ίσως για να συστηθεί ακόμα καλύτερα: «Εγώ, κύριε, είμαι φίλος του Λέοντος Αυδή!» Ο Άγγελος Δεληβορριάς, που διεκδικούσε πάντα ολόκληρο τον εαυτό του… Ένας αθώος γόης, ένα παιδί…

Στα χρόνια που ήρθαν -χρόνια πολλά, ευτυχώς, αλλά ποτέ αρκετά, δυστυχώς- είχα την τύχη να είμαι ένας από κείνους που μεγάλωσαν μαζί του, άκουσαν, ένιωσαν, ποτίστηκαν, πίστεψαν, έμαθαν, συμμερίστηκαν το πάθος του. Και τώρα πρέπει, όσο το αίμα της μνήμης είναι ζεστό, όσο πνίγεται η ψυχή από το ασφυκτικό τέλος, να ζωγραφίσω μία εικόνα. Αδύνατο. Αλλά η γλώσσα δεν έχει άλλον τρόπο, παρά να δοκιμάζει τον εαυτό της.

Ο Άγγελος Δεληβορριάς, oραματιστής και εργάτης, γενναιόδωρος και ανυπεράσπιστα ρομαντικός. Αγαπούσε να διηγείται, με αυτονόητη υπερηφάνεια, για το πώς οραματίστηκε το Μουσείο Μπενάκη, για το πώς το άνοιξε στην κοινωνία: για τις δυσκολίες, τις αντιστάσεις, τα στοιχήματα, τις πίκρες, αλλά και για την απέραντη χαρά της δημιουργίας. Μπορούσε να καυχιέται για το ότι επί σαράντα πέντε σχεδόν χρόνια στο τιμόνι αυτού του δύσκολου καραβιού κατάφερε όχι μόνο να δημιουργήσει το πιο «λαμπερό» μουσείο στην Ελλάδα, αλλά και να χτίσει το τεράστιο κύρος του Μουσείου «του» στην Ελλάδα και το εξωτερικό.

Να ανοίξει; Να δημιουργήσει; Να χτίσει; Ναι, γιατί είχε χάρισμα ζηλευτό να εμπνέει: τους συνεργάτες του, τους καλλιτέχνες, την κοινωνία. «Ο Δεληβορριάς μάς έχει κάνει μουτζαχεντίν», μου είχε πει μία συνάδελφος εδώ και πολλά χρόνια. Και είναι αλήθεια: ένα μελίσσι, ένας οργασμός, ένα διαρκές στοίχημα, ένα ανήσυχο νησί ήταν και είναι το Μουσείο «του». Και στην καρδιά αυτού του πολύβουου μικρού κόσμου, το αυστηρό, χαμογελαστό, το αληθινά πατρικό βλέμμα ενός ανθρώπου. Ενός δασκάλου, ενός πολίτη βαθιά δημοκρατικού.

Οι δεκαετίες της Μεταπολίτευσης. Εύκολα χρόνια, θα πεις, με όρτσα τα πανιά της κοινωνίας μας. Αλλά, εδώ υπήρξε το δικό του μπόλιασμα. Μέσα σε καιρούς «εύκολους», αυτός δεν θέλησε τίποτα εύκολο. Η ανησυχία του τον έσπρωχνε: κοιλοπονούσε ιδέες, δεν φοβήθηκε να σχεδιάσει, να δοκιμαστεί, να κάνει ρήξεις.

Ο Άγγελος Δεληβορριάς, ένας έλληνας που αγάπησε βαθιά το φως της γης του, ένας κοσμοπολίτης, ένας αθώος ανεξίθρησκος… Γιατί, αν θέλησε να χτίσει στην καρδιά του Μουσείου Μπενάκη, στην καρδιά της Αθήνας, μια έκθεση-αφήγηση της ιστορίας και της τέχνης της αγαπημένης του Ελλάδας, αν δημιούργησε το πολύμορφο κέντρο της «Πειραιώς», αν έκανε πράξη ένα άλλο όνειρό του («θέλω, παιδί μου, να φτιάξω ένα μουσείο για την Ελλάδα που αγάπησα, -κατάλαβες;»), φτιάχνοντας με τα χέρια του -ώρες, μέρες, νύχτες- τη μοναδική έκθεση του ελληνικού εικοστού αιώνα στην Πινακοθήκη Γκίκα, έχτισε μαζί και το πρώτο μουσείο Ισλαμικής τέχνης, τιμώντας την πνευματική ανοιχτότητα και τον πολιτισμό του ιδρυτή του Μουσείου «του», του Αντώνη Μπενάκη.

Αλλά πήγε πολύ παραπέρα. Οραματίστηκε και δημιούργησε έναν πολυεπίπεδο πολιτιστικό οργανισμό, που υπερέβαινε διαρκώς τον εαυτό του, και τον προίκισε με όλη την αυστηρότητα που απαιτείται για να μπορεί να εδραιωθεί και να εξελιχθεί. Πέρα από την οργάνωση και τον εμπλουτισμό των συλλογών που συνιστούν τη γενέθλια προίκα του Μουσείου Μπενάκη (αρχαία, βυζαντινή, νεότερη και σύγχρονη τέχνη), δημιούργησε ένα ακτινωτό σύστημα μουσειακής οργάνωσης, που όχι μόνο εγγυάται την αναγκαία φιλοσοφία της εκθεσιακής πολιτικής, αλλά και εξασφαλίζει τις δομές για τη συγκέντρωση, τη συντήρηση, την τεκμηρίωση και την ανάδειξη των βασικών ψηφίδων του νεοελληνικού πολιτισμού: αρχιτεκτονική, φωτογραφία, πάσης φύσεως αρχειακό υλικό. Θεωρούσε διαρκώς απαραίτητη (πόσο αυτονόητο είναι αυτό;) τη συνεργασία του Μουσείου «του» με μουσειακούς οργανισμούς, με πνευματικά ιδρύματα, εντός και εκτός Ελλάδας, για την οργάνωση εκθέσεων, ερευνών, εκδόσεων. Η μέριμνά του έφερε το Μουσείο «του» να είναι το πρώτο που οργάνωσε εκπαιδευτικά προγράμματα στη χώρα, να έχει σήμερα τη μεγαλύτερη Βιβλιοθήκη στην Ελλάδα, να έχει ένα εξαιρετικά πλούσιο εκδοτικό πρόγραμμα – και τόσα άλλα, που θα ‘ρθει η ώρα να ειπωθούν και να εκτιμηθούν.

«Και τούτο ποιείν κακείνο μη αφιέναι», ήταν το μότο του, που το πρόφερε καπνίζοντας το αγαπημένο του τσιγάρο και αφήνοντας το βλέμμα του ξεκρέμαστο, στο κενό – «κατάλαβες;»: σκέψεις, σχέδια, αγωνίες, υποχρεώσεις, στοιχήματα. Πού να προλάβεις; Το Μουσείο, οι άνθρωποί του, η «οικογένειά μας», η Ελλάδα του, και πάλι το Μουσείο… Και η αγαπημένη του αρχαιολογία, το μεράκι της Σπάρτης, το βιβλίο που δεν έλεγε να τελειώσει, ο χρόνος που δεν έφτανε ποτέ. Σαν τον Καζαντζάκη, που ήθελε να βγει στον δρόμο, να ζητιανέψει: «Άνθρωποι, χαρίστε μου ένα τέταρτο από τη ζωή σας…»

Αλλά, χάρηκε τον καλό ιδρώτα των κόπων του. Την ειλικρινή πανελλήνια και διεθνή αναγνώριση: για το έργο του στο Μουσείο Μπενάκη, για τις αρχαιολογικές του έρευνες, για την πολιτιστική πολιτική που υπηρέτησε, για το ήθος και την επιστημονική του συνεισφορά…

… Αλλά, τώρα, τέλος, «κύριε Δεληβορριά», αγαπημένε μας Άγγελε. Τα κίτρινα χαρτάκια και το μπλε μαρκαδοράκι θα περιμένουν μάταια. Το βιβλίο της Αφροδίτης δεν θα τελειώσει. Κι ούτε θα ξανακούσουμε ποτέ, νωρίς το πρωί, να βγαίνει από το γραφείο σου η αραχνοΰφαντη φωνή της νεράιδας να τραγουδάει τη Νόρμα, ούτε τη μακρινή νιότη σου να τραγουδάει με τη φωνή της Φλέρυς Νταντωνάκη «Πέρα στο θολό ποτάμι έσκυψε η νύχτα να λουστεί…». «Ποτέ πια»!

Ξέρω ότι οι φωνές των ζωντανών δεν μπορούν να τρυπήσουν το παχύ σκοτάδι που τους χωρίζει από το βασίλειο των νεκρών, που τώρα ανήκεις. Αλλά, η φωνή της αγάπης αυταπατάται πως η δύναμή της μπορεί να τρυπώσει στα πέπλα του Μεγάλου Τίποτα και να ψιθυρίσει τις τελευταίες της λέξεις.

Ήταν χαρά και μάθημα η ζωή μαζί σου, Άγγελε Δεληβορριά. Έναν κόσμο μας φώτισες: τη δική σου Οδό Ονείρων. Και τώρα που είναι δειλινό κι έξω μυρίζουνε οι πρώτοι βασιλικοί και η λουίζα, η δική μου φωνή λυγίζει, άλλο δεν έχει, και λέω να κλέψω μουσική που σου ταιριάζει, να στη στείλω – αλλά πού; Αρχή: «Γεια σας… Ήρθα για να σας δείξω ο ίδιος την Οδό Ονείρων. … Είναι ένας δρόμος σαν όλους τους άλλους δρόμους της Αθήνας …, μικρός, ασήμαντος, λυπημένος, τυραννικός, μα κι απέραντα ευγενικός. … Εδώ, σ’ αυτό τον δρόμο γεννιώνται και πεθαίνουν τα όνειρα τόσων παιδιών, ίσαμε τη στιγμή που η αναπνοή τους θα ενωθεί με τ’ ανοιξιάτικο αεράκι του επιταφίου και θα χαθεί…». Και τέλος: «Εδώ τελειώνει η μουσική για την Οδό Ονείρων. Εδώ τελειώνουν τα όνειρα που μου δανείσατε εσείς οι ίδιοι μια βραδιά, δίχως να το γνωρίζετε… Τώρα είναι αργά κι όλοι οι φίλοι μου έχουν αποκοιμηθεί. Εγώ, αθεράπευτα πιστός σ’ αυτό τον δρόμο, θα ξαγρυπνήσω ώς το πρωί, για να μαζέψω τα καινούργια όνειρα που θα γεννήσετε, να τα φυλάξω και να σας τα ξαναδώσω μια άλλη φορά, πάλι σε μουσική. Καληνύχτα».

Εκεί που τώρα πας, τίποτα δεν θυμάσαι. Αλλά, εμείς εδώ, όσο ακόμα είμαστε εδώ, θέλουμε να σε τυλίξουμε με την αγάπη μας. Θυμόμαστε, υποσχόμαστε και σε ευχαριστούμε γι’ αυτό που ήσουν. Πλούσιος, χαμογελαστός, αθώος: ένα παιδί.

Γράφει για το ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Δημήτρης Αρβανιτάκης [http://www.amna.gr/mobile/article/252191/Apochairetismos-ston-Aggelo-Deliborria—Grafei-gia-to-APE-MPE-o-Dimitris-Arbanitakis]

 * Ο Δημήτρης Αρβανιτάκης είναι ιστορικός, υπεύθυνος των εκδόσεων του Μουσείου Μπενάκη

*SITE-SPECIFICS: Πολιτικές του Χώρου και του Τόπου #BenakiMuseum

SITESPECIFICS: Πολιτικές του Χώρου και του Τόπου

Σειρά ομιλιών σε επιμέλεια Μαρίας Κονομή

[*στο πλαίσιο της έκθεσης OUT Topias: Περφόρμανς & Υπαίθριος / Δημόσιος Χώρος  (22 Σεπτεμβρίου-20 Νοεμβρίoυ) – Μουσείο Μπενάκη, κτήριο οδού Πειραιώς]

Σάββατο  1/10 19:00 ΕΠΙΤΕΛΩΝΤΑΣ ΤΟΠΟΥΣ: μια συμμετοχική πρακτική: Professor Sally Mackey, Chair of Applied Theatre and Performance; Associate Director (Research and Projects), Τhe Royal Central School of Speech and Drama, University of London

Η Sally Mackey εφαρμόζοντας το σύνολο πρακτικών ‘Performing Place’ θέτει προκλητικά ερωτήματα γύρω από την εμπειρία και την αντίληψη του χώρου και του τόπου. Θέτοντας υπό αμφισβήτηση την έννοια του ’ρευστού’ χώρου, θα χρησιμοποιήσει εμπειρικό υλικό τεκμηρίωσης από τα ερευνητικά της πρότζεκτ, για το πως άνθρωποι και κοινότητες μπορούν να στοχαστούν εκ νέου πάνω στην ‘τοποθεσία’ μέσα από επιτελεστικές πρακτικές.

Σάββατο 29/10 17:30 Dance- Architectures: MAPping Liquid and Fractured Ground: Professor Dorita Hannah (PhD), University of Tasmania: Art Architecture & Design

Από το 2002, η Dorita Hannah συνεργάστηκε με τη χορογράφο Carol Brown σε μια σειρά από χορο-αρχιτεκτονικά συμβάντα τα οποία εξερευνούν τι συμβαίνει όταν ο αργός χρόνος του αρχιτεκτονικά δομημένου περιβάλλοντος αλληλοτέμνεται με τις ποικίλες χρονικότητες ιστορικών, αισθητικών και καθημερινών συμβάντων.”

Παρασκευή 4/11  18:00 ‘EU IMMIGRANTS EU CITIZENS’ – Active Scenographic Bodies: Ανδρέας Σκούρτης, Λέκτορας Σκηνογραφίας, Τhe Royal Central School of Speech and Drama, University of  London (BA, Dipl. Arch, MA)

Σε αυτήν την παρουσίαση των δράσεων στο δημόσιο χώρο του πρότζεκτ ‘EU IMMIGRANTS EU CITIZENS’ ο Ανδρέας Σκούρτης εξετάζει τη χρήση της δημόσιας αρχιτεκτονικής ως ‘σκηνογραφική μεταφορά’, αλλά και τρόπους σωματοποίησης της επίγνωσης γύρω από κοινωνικά-πολιτισμικά ζητήματα μέσω της σκηνογραφίας.

Σάββατο  12/11  18:00 Για την πολιτική του ιδιοτοπικού: χωρικές πολιτικές και χωρικότητες της αντίστασης: Μαρία Κονομή (Phd, MA, BA),  Διδάσκουσα Πανεπιστημίου Πατρών

Χρησιμοποιώντας επιλεγμένα παραδείγματα από σύγχρονα ιδιοτοπικά έργα θα ασχοληθούμε με ορισμένες προκλήσεις της διττής οντολογίας της ιδιοτοπικότητας: πραγματικότητα και επινόηση ως ταυτόχρονες διαδραστικές και σχεσιολογικές ορίζουσες της συνθήκης και της αντίληψης των ιδιοτοπικών έργων.

Κυριακή 13/11  17:00 Τοπία της κρίσης και της ‘οικονομίας διαμοιρασμού’ στη Μεσογειακή πόλη: Λίλα Λεοντίδου,  Kαθηγήτρια Μεσογειακών Σπουδών, Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου (Dipl. Arch (EMΠ), M.Sc (LSE), PH.D (Univ. London)

Στην παρουσίαση αυτή θα διαπραγματευτούμε το πώς αλλάζουν οι δυνατότητες για τις παραστατικές τέχνες σε σχέση με τον αστικό χώρο, για τις site-specific performances, με τις νέες χωρικότητες της δεκαετίας του 2010: το ‘δικαίωμα στην πόλη’, την εναλλακτική δράση που διέπεται από τα ‘κοινά’ και τις ‘οικονομίες διαμοιρασμού’ στη Μεσογειακή πόλη.

 

Hμερίδα / Μουσείο Μπενάκη: Ο φωτογράφος, ο αρχιτέκτονας και το καλύβι του

Πρόσκληση στην ημερίδα: Ο φωτογράφος, ο αρχιτέκτονας και το καλύβι του
στο Αμφιθέατρο του Μουσείου Μπενάκη στην οδό Πειραιώς, το Σάββατο 21.05.16, ώρα 10.00.

Η ημερίδα οργανώνεται στο πλαίσιο της έκθεσης «Lucien Herve | Το καλοκαίρι του κυρίου Le Corbusier», που συνεχίζεται στο Μουσείο Μπενάκη ως τις 29 Μαΐου.
01 Herve Le Corbusier ©FLC
Δύο κύκλοι συζητήσεων θα αναζητήσουν, (1) τη σχέση φωτογραφίας και αρχιτεκτονικής, με αφετηρία το έργο του Lucien Herve για τον Le Corbusier, (2) το αρχιτεκτονικό και ανθρωπολογικό ενδιαφέρον του μικρού Cabanon, ως σχεδιαστικού προτύπου και ως αρχέτυπου κατοικίας.

Μπορείτε να δείτε εδώ το αναλυτικό πρόγραμμα.

Η ημερίδα οργανώνεται από τη Σχολή Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ, το Μουσείο Μπενάκη και το Κέντρο Αρχιτεκτονικής Μεσογείου, με τη στήριξη του Ιδρύματος Le Corbusier, του Γαλλικού Ινστιτούτου, του Ελληνικού Ινστιτούτου Αρχιτεκτονικής, της Ελβετικής Πρεσβείας, του Ελληνικού Docomomo και της Διεθνούς Εταιρείας Φίλων του Ιδρύματος Le Corbusier.

Ε’ Συνέδριο Ιστορίας της Τέχνης, 15-17/1/2016 #eeit #benakimuseum

Ε΄ Συνέδριο Ιστορίας της Τέχνης
Ζητήματα ιστορίας, μεθοδολογίας, ιστοριογραφίας
15/01/2016 – 17/01/2016
Μουσείο Μπενάκη, Κτήριο οδού Πειραιώς

Στις τριήμερες εργασίες του Ε´ Συνεδρίου Ιστορίας της Τέχνης θα παρουσιαστούν σαράντα έξι ανακοινώσεις από ιστορικούς τέχνης που ζουν στην Ελλάδα ή το εξωτερικό και εργάζονται σε όλα τα επίπεδα της ακαδημαϊκής έρευνας (υποψήφιοι διδάκτορες, ανεξάρτητοι ερευνητές, πανεπιστημιακοί, επιμελητές μουσείων κ.ά.). Τα θέματα των ανακοινώσεων προέρχονται από διάφορες ερευνητικές περιοχές της ιστορίας της νεότερης τέχνης με ιδιαίτερη έμφαση σε μεθοδολογικά και ιστοριογραφικά ζητήματα του επιστημονικού πεδίου της.
Το Συνέδριο στοχεύει όχι μόνο σε ένα ειδικό ακροατήριο αλλά και σε ένα ευρύτερο κοινό που τα τελευταία χρόνια δείχνει αυξανόμενο ενδιαφέρον για την ιστορία της τέχνης στην Ελλάδα.

[* en: http://www.benaki.gr/index.asp?id=203000001&sid=1858&cat=0&lang=en]

Πρόγραμμα Συνεδρίου:

Programme_EEIT_Synedrio

Νίκος Χατζηνικολάου: Ο μοντερνισμός του Greco [*οι ομιλίες] #blodlectures

  • Εκδήλωση: Ο μοντερνισμός του Γκρέκο (Σεμινάριο)

    Οι ομιλίες του ομότιμου καθηγητή του Πανεπιστημίου Κρήτης Ν. Χατζηνικολάου, στο πλαίσιο του σεμιναρίου Ο μοντερνισμός του Γκρέκο, που πραγματοποιήθηκε στο αμφιθέατρο του Μουσείου Μπενάκη το Σάββατο 31 Ιανουαρίου 2015, έχουν αναρτηθεί στον ιστότοπο του Ιδρύματος Μποδοσάκη και μπορείτε να τις βρείτε στον παρακάτω σύνδεσμο:

    Διοργάνωση:

    Εταιρεία Ελλήνων Ιστορικών Τέχνης (Ε.Ε.Ι.Τ)

    Χώρος:

    Μουσείο Μπενάκη (Κτήριο οδού Πειραιώς)

    Ιστοσελίδα διοργάνωσης:

    http://www.eeit.org

Σεμινάριο – Ο Μοντερνισμός του Γκρέκο – Μουσείο Μπενάκη

#elgreco2014

Εταιρεία Ελλήνων Ιστορικών Τέχνης (Ε.Ε.Ι.Τ.)

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ

   Νίκος Χατζηνικολάου

     Ο ΜΟΝΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΚΡΕΚΟ

 

Σάββατο 6 Δεκεμβρίου 2014

Αμφιθέατρο Μουσείου Μπενάκη (Κτήριο οδού Πειραιώς) – Πειραιώς 138

Το Σεμινάριο θα διεξαχθεί τις ώρες: 11:30-13:30 και 15:30-17:30

Είσοδος ελεύθερη

Η Εταιρεία Ελλήνων Iστορικών Τέχνης (Ε.Ε.Ι.Τ.) συνεχίζει τον κύκλο των Σεμιναρίων ιστορίας της τέχνης που εγκαινίασε το 2011. Πρόκειται για ολοήμερα Σεμινάρια που απευθύνονται στους ιστορικούς τέχνης, στους καλλιτέχνες αλλά και στους φιλότεχνους και στοχεύουν στην εξοικείωση του ελληνικού κοινού με τα σημαντικότερα ρεύματα της ευρωπαϊκής τέχνης και με το έργο σημαντικών καλλιτεχνών. Τα Σεμινάρια, που συνάντησαν μεγάλη ανταπόκριση, πραγματοποιούν ιστορικοί τέχνης διεθνούς εμβέλειας. Έτσι, μετά τους καθηγητές Ernst van de Wetering (Σεμινάριο για τον Ρέμπραντ), Rudolf Preimesberger (Σεμινάριο για το μπαρόκ και τον Καραβάτζο) και T. J. Clark (Σεμινάριο για την Γκερνίκα του Πικάσο και για τη «Δοκιμασία της Δύσης»), η Ε.Ε.Ι.Τ έχει προσκαλέσει –με αφορμή τον εορτασμό του έτους Γκρέκο– τον ομότιμο καθηγητή του…

Δείτε την αρχική δημοσίευση 311 επιπλέον λέξεις

Μουσείο Μπενάκη : Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο #elgreco2014

Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο  «El Greco from Crete, to Venice, to Rome, to Toledo» (Ο Ελ Γκρέκο απ’ την Κρήτη, στη Βενετία, στη Ρώμη, στο Τολέδο)
Τριήμερο Διεθνές Επιστημονικό συνέδριο αφιερωμένο στη ζωή και το έργο του Δoμήνικου Θεοτοκόπουλου, του El Greco, ενός από τους πιο σημαντικούς ζωγράφους όλων των εποχών.

Το συνέδριο οργανώνεται στο πλαίσιο των εκθέσεων «Ο φιλικός κύκλος του Γκρέκο στο Τολέδο» και «Ο Δ. Θεοτοκόπουλος μεταξύ Βενετίας και Ρώμης» που θα πραγματοποιηθούν στο Μουσείο Μπενάκη (Νοέμβριος 2014-Μάρτιος 2015), στο πλαίσιο του εορτασμού των 400 χρόνων από τον θάνατο του El Greco στο Τολέδο της Ισπανίας. 

Μουσείο Μπενάκη : ΕΠΙΣΚΕΨΗ / ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ.